Schronisko Górskie "Dom Śląski"

Schronisko Górskie „Dom Śląski”, znane również jako „Śląski Dom”, a historycznie jako Schlesierhaus, jest jednym z najważniejszych obiektów turystycznych w Sudetach. Położone w paśmie Karkonoszy, na wysokości około 1400 m n.p.m., stanowi najwyżej położone schronisko w Sudetach Polskich. Jego lokalizacja, historia oraz funkcja sprawiają, że od ponad stu lat pełni kluczową rolę w obsłudze ruchu turystycznego w rejonie Śnieżki.

Położenie i otoczenie przyrodnicze

Schronisko usytuowane jest we wschodniej części Równi pod Śnieżką, na Przełęczy pod Śnieżką, bezpośrednio przy granicy polsko czeskiej. Położenie to nadaje obiektowi wyjątkowe znaczenie geograficzne i krajobrazowe, czyniąc go jednym z najbardziej charakterystycznych punktów wysokogórskich w tej części Sudetów.

W bezpośrednim sąsiedztwie schroniska zachowały się fragmenty tundry norweskiej z charakterystyczną, bardzo niską roślinnością, w tym kilkucentymetrowym wrzosem odpornym na silne wiatry i długotrwałe zaleganie śniegu. Torfowiska występujące na Równi pod Śnieżką należą do najlepiej zachowanych w Europie i objęte są ścisłą ochroną przyrodniczą.

Początki schroniska

Historia Domu Śląskiego sięga XVII wieku, kiedy to na Przełęczy pod Śnieżką istniała prosta buda, służąca jako schronienie dla drwali i pasterzy. Był to jeden z pierwszych obiektów użytkowych w tej surowej, wysokogórskiej przestrzeni.

W 1847 roku po śląskiej stronie granicy powstało pierwsze właściwe schronisko turystyczne. Obiekt ten stanowił konkurencję dla funkcjonującej po stronie czeskiej Riesenbaude, później znanej jako Obří bouda. Początkowo schronisko nosiło nazwę Heldmannbaude, pochodzącą od nazwiska właściciela. Budynek spłonął w 1888 roku, a okoliczności tego zdarzenia do dziś nie są jednoznacznie wyjaśnione.

Obecny budynek schroniska

Trzeci z kolei obiekt w tym miejscu powstał w latach 1921–1922 według projektu wrocławskiego architekta Herberta Erasa. Budynek reprezentuje typową dla okresu międzywojennego architekturę niemieckich schronisk sudeckich, z charakterystycznym schodkowym, niemal piramidalnym dachem.

Parter i pierwsze piętro oszalowano deskami, natomiast dach i poddasze pokryto płytkami eternitu. Na parterze mieściły się kuchnia, bufet, hol wejściowy, pomieszczenia gospodarcze oraz sala jadalna stylizowana na alpejską, utrzymana w ciepłej czerwono żółtej tonacji. Wyższe kondygnacje przeznaczone były na miejsca noclegowe z zapleczem sanitarnym.

Rozbudowa i eksperymenty techniczne

W 1923 roku dobudowano do schroniska oszkloną werandę oraz przebudowano zaplecze kuchenne. Obiekt mógł wówczas przyjąć 66 gości w pokojach oraz około 60 osób w sali zbiorczej.

We wrześniu 1924 roku, z inicjatywy właściciela Hugo Teichmanna, obok schroniska uruchomiono eksperymentalną turbinę wiatrową o mocy 100 kW, największą w ówczesnych Niemczech. Inwestycja ta wzbudzała kontrowersje ze względu na ingerencję w krajobraz i funkcjonowała jedynie do stycznia 1925 roku, kiedy uległa zniszczeniu pod wpływem ekstremalnych warunków atmosferycznych.

Okres powojenny

Po II wojnie światowej schronisko znalazło się pod zarządem polskich organizacji turystycznych, początkowo DTTK i PTT, a od 1951 roku PTTK. Od listopada 1950 roku w budynku funkcjonowała strażnica WOP, a później Straży Granicznej, co przez wiele lat ograniczało dostępność obiektu dla turystów.

Schronisko funkcjonowało w tym czasie pod różnymi nazwami, między innymi Pod Śnieżką, Na Równi pod Śnieżką oraz Dom Śląski. W 1982 roku rozebrano stojące po czeskiej stronie schronisko Obří bouda, co znacząco zmieniło krajobraz Przełęczy pod Śnieżką.

Dom Śląski współcześnie

W lipcu 2005 roku Straż Graniczna opuściła budynek, a Dom Śląski ponownie zaczął pełnić wyłącznie funkcję turystyczną. Od 2007 roku obiekt znajduje się w rękach prywatnych. Obecnie schronisko pełni głównie rolę zaplecza gastronomicznego i punktu odpoczynku dla turystów zmierzających na Śnieżkę lub przemierzających główne szlaki Karkonoszy.

Pieczątka pamiątkowa

Odwiedzając Schronisko Górskie "Dom Śląski", nie zapomnijcie o wbiciu do książeczki pamiątkowego stempla. Pieczątka z tego kultowego miejsca prezentuje się następująco:

Znaczenie turystyczne

Dom Śląski położony jest przy jednym z najważniejszych węzłów szlaków turystycznych w Karkonoszach. Krzyżują się tu trasy prowadzące z Karpacza, Szklarskiej Poręby oraz czeskiej strony pasma, co czyni schronisko strategicznym punktem etapowym dla długodystansowych wędrówek.

Ze względu na swoje położenie oraz warunki klimatyczne obiekt odgrywa istotną rolę jako miejsce schronienia w razie nagłego załamania pogody, co w rejonie Śnieżki ma szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa turystów.

Podsumowanie

Schronisko Górskie Dom Śląski to jeden z najważniejszych i najbardziej charakterystycznych obiektów w polskiej części Karkonoszy. Jako najwyżej położone schronisko w Sudetach Polskich łączy bogatą historię, unikatowe położenie przyrodnicze oraz kluczową funkcję w obsłudze ruchu turystycznego. Od ponad stu lat pozostaje nieodłącznym elementem krajobrazu Równi pod Śnieżką i ważnym punktem na mapie górskich wędrówek.

Źródło: wikipedia.pl