Osiedle „Mirków” wraz z zespołem budowlanym
A-1319 z 2.11.2015
Osiedle „Mirków” wraz z zespołem budowlanym to zabytkowy kompleks urbanistyczno-architektoniczny z przełomu XIX i XX wieku, położony w północno-wschodniej części miasta Konstancin-Jeziorna w regionie, jakim jest województwo mazowieckie. Mirków – dawniej określany jako Jeziorna Bankowa oraz Jeziorna Fabryczna – jest nieoficjalną nazwą obszaru niewystępującą w rejestrze TERYT, stanowiącą część Jeziorny przy granicy z Habdzinem. Osiedle leży pomiędzy rzeką Jeziorką a kanałem przemysłowym doprowadzającym wodę do dawnego zakładu papierniczego, natomiast od południa otaczają je łąki oborskie.
Historia osiedla – od Jeziorny Bankowej do Mirkowa
Współczesne osiedle powstało na rozłogach dawnej wsi Jeziorna Bankowa, należącej od 1867 roku do gminy Jeziorna w powiecie warszawskim. Końcowy człon jej historycznej nazwy wywodzi się od przejęcia w 1830 roku miejscowej papierni przez Bank Polski. Przełomowy moment nastąpił w 1889 roku, gdy z Mirkowa położonego w regionie, jakim jest województwo łódzkie, przeniesiono tutaj Mirkowską Fabrykę Papieru, założoną przez Edwarda Natansona. Wraz z relokacją maszyn sprowadzono wykwalifikowanych robotników, dla których wzniesiono patronackie domy mieszkalne i zaplecze socjalne, a wśród mieszkańców upowszechniła się nazwa Mirków.
Od okresu międzywojennego miejscowość nosiła urzędową nazwę Jeziorna Fabryczna. 20 października 1933 roku w granicach gminy Jeziorna utworzono gromadę Jeziorna Fabryczna, w skład której weszły osada Jeziorna Fabryczna, osada Amelin oraz osada Edwardów. Podczas II wojny światowej teren ten znajdował się w Generalnym Gubernatorstwie (w dystrykcie warszawskim), a według danych z 1943 roku Jeziorna Fabryczna liczyła 706 mieszkańców.
Przynależność administracyjna po 1945 roku
Powojenne reformy podziału terytorialnego kilkukrotnie zmieniały status administracyjny osiedla:
- 1 lipca 1952 roku obszar włączono do nowo utworzonego powiatu piaseczyńskiego.
- Jesienią 1954 roku, w ramach reorganizacji administracji wiejskiej, Jeziorna Fabryczna weszła w skład gromady Jeziorna Królewska wraz z Gawrońcem, Jeziorną Królewską, Klarysewem, Konstancinkiem, parcelą Obory oraz fragmentem miasta Skolimów-Konstancin.
- 1 stycznia 1956 roku gromadę Jeziorna Królewska przekształcono w osiedle o nazwie Jeziorna, które 18 lipca 1962 roku uzyskało prawa miejskie.
- 1 stycznia 1969 roku miasto Jeziorna połączono ze Skolimowem-Konstancinem (posiadającym prawa miejskie od 1952 roku), tworząc nowy ośrodek miejski o nazwie Konstancin-Jeziorna.
Zabytkowy układ urbanistyczny i zespół budowlany
Układ urbanistyczny osiedla „Mirków” wraz z zespołem budowlanym w rejonie ulicy Mirkowskiej i ulicy Jaworskiego, datowany na koniec XIX i początek XX wieku, został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-1319 decyzją z 2 listopada 2015 roku. W skład chronionego zespołu wchodzą następujące obiekty historyczne:
- Domy mieszkalne dla pracowników papierni przy ulicy Jaworskiego 20, 22, 23, 25, 26 oraz przy ulicy Mirkowskiej 58.
- Dawny dom ludowy przy ulicy Jaworskiego 18.
- Dawna szkoła fabryczna przy ulicy Jaworskiego 24.
- Dawna przychodnia zakładowa przy ulicy Mirkowskiej 56.
Ważnym zabytkiem sakralnym osiedla jest Kościół pw. Świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Jeziornie Fabrycznej-Mirkowie przy ulicy Jaworskiego 1a, wzniesiony w latach 1907–1909 i wpisany do rejestru zabytków pod numerem 918-A z 10 listopada 1977 roku. Funkcjonująca przy nim parafia do dziś zachowuje historyczną nazwę Jeziorna Fabryczna-Mirków.
Współczesność i infrastruktura osiedla
Współczesną zabudowę Mirkowa tworzą głównie budynki wielorodzinne, wznoszone pierwotnie dla pracowników Warszawskich Zakładów Papierniczych. Reprezentują one różne epoki architektoniczne: od ceglanych domów z przełomu XIX i XX wieku, przez bloki z wielkiej płyty, aż po współczesne budynki mieszkalne powstałe przed dekadą. Przez teren osiedla przebiega również nieczynna bocznica kolejowa łącząca Piaseczno z dawnym kompleksem przemysłowym, jaki stanowi Zespół Budowlany Papierni „Dolnej” w Konstancinie-Jeziornie.
Dawniej na osiedlu funkcjonował ośrodek sportowy z basenem, przy którym działał klub sportowy RKS Mirków. Obecnie mieszkańcy oraz turyści korzystają z lokalnej przychodni lekarskiej, przedszkola oraz placówki kulturalnej w dawnym domu ludowym, gdzie działa Muzeum Wycinanki w Konstancinie-Jeziornie stanowiące filię Konstancińskiego Domu Kultury.
Źródło: wikipedia.pl


