Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce

Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 1
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - tablica na pomniku szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 7
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 3
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 5
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 2
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 6
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - pomnik szarzy artylerii konnej gen jozefa bema w ostrolece 4
Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce - na prezentowanym zdjeciu romuald zerych autor pomnika szarzy artylerii konnej gen jozef bema przy tymze pomniku autor nieznany maj 1831 r nr inw mkkha4642
Data powstania obiektu: 26.05.1931 r.

Pomnik Szarży Artylerii Konnej gen. Józefa Bema w Ostrołęce to historyczny monument upamiętniający bohaterów bitwy z 26 maja 1831 roku, usytuowany na niewielkim kopcu przy ulicy Fortowej w Ostrołęce (województwo mazowieckie), około 1,6 kilometra od centrum miasta. Obiekt znajduje się w ogólnodostępnej przestrzeni publicznej na trasie czerwonego szlaku turystycznego w północno-wschodniej części Ostrołęki i stanowi kluczowy punkt pamięci o powstaniu listopadowym.

Historia powstania, zniszczenia i odbudowy monumentu

Inicjatorem budowy pomnika był 12 Dywizjon Artylerii Konnej stacjonujący w pobliskich Wojciechowicach. Prace budowlane rozpoczęto w kwietniu 1930 roku według projektu rzeźbiarza Romualda Zerycha i architekta Borysa Zinserlinga. Na sztucznym pagórku wzniesiono wysoki cokół zwieńczony pełnoplastyczną rzeźbą orła w koronie wzbijającego się do lotu – symbolem determinacji i waleczności polskich artylerzystów.

Uroczyste odsłonięcie monumentu odbyło się 26 maja 1931 roku, dokładnie w setną rocznicę bitwy pod Ostrołęką. Po głównych obchodach przy budowanym wówczas Mauzoleum bitwy pod Ostrołęką pochód z udziałem wojska i mieszkańców przeszedł na ulicę Fortową, gdzie aktu odsłonięcia dokonał inspektor armii generał Leonard Skierski. Pod koniec 1939 lub na początku 1940 roku niemieccy okupanci zniszczyli pomnik. Przez blisko dwie dekady kopiec pozostawał pusty, aż 26 maja 1957 roku zorganizowano tam manifestację patriotyczną, a 20 lipca 1958 roku uroczyście odsłonięto odbudowany monument nawiązujący do przedwojennej formy.

Bitwa pod Ostrołęką i szarża gen. Józefa Bema z 26 maja 1831 roku

Monument przywołuje jeden z najbardziej dramatycznych momentów wojny polsko-rosyjskiej 1831 roku, utrwalony również w literaturze regionu, m.in. w „Balladzie ostrołęckiej” poety Dionizego Maliszewskiego. 26 maja 1831 roku pod Ostrołęką doszło do całodziennego starcia wojsk polskich z armią rosyjską dowodzoną przez feldmarszałka Iwana Dybicza. Walki toczyły się zarówno na ulicach płonącego miasta, jak i na okolicznych polach, pochłaniając ponad 6 tysięcy polskich i niespełna 5 tysięcy rosyjskich żołnierzy.

Choć starcie pozostało formalnie nierozstrzygnięte, w historii zapisało się jako klęska strony polskiej (część historyków wskazuje, że pełna realizacja planu generała Ignacego Prądzyńskiego mogła przesądzić o zwycięstwie i losach Królestwa Polskiego). Około godziny 19:00, gdy wyczerpana polska piechota zaczęła ustępować pod naporem Rosjan, do akcji wkroczyła 4 Bateria Lekkokonna dowodzona przez podpułkownika Józefa Bema, licząca dziesięć dział. Brawurowa szarża i ogień artylerii konnej powstrzymały natarcie przeciwnika, umożliwiając armii generała Jana Skrzyneckiego wykonanie odwrotu na Warszawę i ratując polskie oddziały przed całkowitym rozbiciem.

Wygląd pomnika i napis na tablicy pamiątkowej

Romuald Zerych, autor Pomnika szarży artylerii konnej gen. Józef Bema przy tymże pomniku, autor nieznany, maj 1931 r.

Fot. Romuald Zerych, autor Pomnika szarży artylerii konnej gen. Józef Bema przy tymże pomniku, autor nieznany, maj 1931 r. (źródło: Muzeum w Ostrołęce).

Monument ma wyrazisty charakter, a usytuowanie na wyniesieniu wzdłuż łuku drogi sprawia, że jest dobrze widoczny z oddali. Najważniejsze elementy obiektu obejmują:

  • Sztuczny kopiec ziemny: Wyniesienie terenowe przy drodze, na które prowadzą schody ułatwiające podejście pod sam postument.
  • Cokół z tablicą inskrypcyjną: Na frontowej ścianie umieszczono napis o treści: „Bohaterom szarży artyleryjskiej pod dowództwem generała Józefa Bema w Bitwie pod Ostrołęką 26.05.1831 r. społeczeństwo m. Ostrołęka”.
  • Rzeźba orła w koronie: Figura orła wzbijającego się do lotu, symbolizująca wolę walki i niepodległościowego oporu mimo przewagi wroga.

Szlak pamięci bitwy pod Ostrołęką i okoliczne atrakcje

Pomnik na ulicy Fortowej stanowi jeden z głównych przystanków na szlaku upamiętniającym wydarzenia z 26 maja 1831 roku. Planując wycieczkę tematyczną po mieście i najbliższej okolicy, warto odwiedzić także powiązane miejsca historyczne:

Dla kogo jest to miejsce i informacje praktyczne

Obiekt jest szczególnie atrakcyjny dla miłośników historii wojskowości, pasjonatów powstania listopadowego, rowerzystów przemierzających wschodnie Mazowsze, a także rodzin z dziećmi szukających krótkiej lekcji historii w plenerze (w pobliżu znajduje się również skrytka geocachingowa). Corocznie w dniach rocznicowych, zwłaszcza 26 maja, odbywają się tu uroczystości patriotyczne z udziałem wojska, samorządu i mieszkańców.

  • Adres i dojazd: Ulica Fortowa, 07-410 Ostrołęka – droga biegnąca z centrum w stronę wsi Kruki (po minięciu ogródków działkowych i stacji paliw kopiec znajduje się po prawej stronie na łuku drogi).
  • Godziny otwarcia i bilety: Obiekt w przestrzeni publicznej dostępny bezpłatnie przez całą dobę, siedem dni w tygodniu.
  • Czas zwiedzania: Na obejrzenie pomnika i odczytanie inskrypcji wystarczy 15–20 minut; przejście lub przejazd całego szlaku bitwy wraz z mauzoleum i mogiłą gen. Kickiego zajmuje 2–3 godziny.
  • Parking i dostępność: Samochód można bezpiecznie zatrzymać na poboczu wzdłuż ulicy Fortowej. Wejście na kopiec wymaga pokonania kilku stopni lub nierównego terenu, co stanowi utrudnienie dla osób poruszających się na wózkach.

Zaktualizowano dzisiaj

Dane teleadresowe

plac Generała Józefa Bema
07-410 Ostrołęka
place
53.084308, 21.566790Skopiowano do schowka
N53º5'3.509", E21º34'0.444"Skopiowano do schowka

Inne w kategorii: Upamiętnienia To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Facebook logoYouTube logo

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less