Góry Sanocko-Turczańskie

Góry Sanocko-Turczańskie (522.11) to fascynujące pasmo górskie, stanowiące część Beskidów Lesistych w Karpatach Wschodnich. Ich obszar jest przecięty granicą polsko-ukraińską, co dodaje im historycznego i kulturowego znaczenia. Rozciągają się one na powierzchni około 930 km², zajmując tereny na północ od pasma Bieszczady oraz na południe od Pogórza Przemyskiego. Naturalne granice tego regionu wyznaczają doliny rzek: Sanu od zachodu oraz Stryja od wschodu. Północna granica biegnie umowną linią wzdłuż rzek Wiar, Łomna, Stupnica, Leszczawka, Lachawka i Tyrawka. Południowe krańce są różnie definiowane, najczęściej jednak prowadzi się je północnymi stokami Otrytu i dalej wzdłuż Sanu.

Geografia i rzeźba terenu

Charakterystyczną cechą tego pasma jest tak zwany układ rusztowy. Oznacza to system równoległych pasm górskich, które są oddzielone od siebie dolinami rzek i potoków. Wysokość wzniesień systematycznie rośnie w kierunku południowo-wschodnim. Najwyższym szczytem całego pasma jest Magura Łomniańska, wznosząca się na 1024 m n.p.m. Na terenie Polski dominują szczyty takie jak Jaworniki (909 m n.p.m.) oraz, w zależności od przyjętych granic, Trohaniec.

W skład Gór Sanocko-Turczańskich wchodzą liczne mniejsze pasma i masywy, w tym: Chwaniów, Góry Słonne, Żuków, Wyżyna Wańkowej, a także Grupa Laworty, obejmująca Dział, Pasmo Małego i Wielkiego Króla oraz samą Kamienną Lawortę. Wyróżnia się tu również masyw Ostrego, Jawor i Stożek oraz Hoszowskie Góry Rusztowe.

Historia i nazewnictwo

Nazwa gór ewoluowała na przestrzeni wieków. W średniowieczu określano je mianem Gór Sanockich, a po stronie dzisiejszej Ukrainy – Górami Samborskimi. Spotykana była także nazwa Góry Sarmackie. Drugi człon współczesnej nazwy – "Turczańskie" – wywodzi się od miasta Turki nad Stryjem. Region ten ma bogatą historię osadnictwa. Choć początkowo słabo zaludniony, od XV wieku stał się celem migracji osadników ruskich i wołoskich. Tereny te należały do wielu znanych rodów szlacheckich, takich jak Balowie, Kmitowie czy Fredrowie. Ważnym ośrodkiem administracyjnym i historycznym regionu jest miasto Sanok.

Turystyka i narciarstwo

Mimo braku typowych schronisk turystycznych, region ten oferuje doskonałe warunki do uprawiania turystyki aktywnej, zwłaszcza zimą. W okolicach miast Lesko oraz Ustrzyki Dolne funkcjonuje najlepiej rozwinięta infrastruktura narciarska w województwie podkarpackim. Narciarze mogą korzystać z licznych wyciągów i stacji, takich jak:

• Stacja Narciarska Gromadzyń,
• Stacja Narciarska Laworta,
• Stacja Narciarska w miejscowości Wańkowa,
• Stacja Narciarska w miejscowości Weremień.

Dla miłośników lotnictwa nie lada gratką jest słynne szybowisko w miejscowości Bezmiechowa, wykorzystujące doskonałe warunki aerodynamiczne Gór Słonnych.

Szlaki turystyczne

Przez Góry Sanocko-Turczańskie przebiega wiele malowniczych szlaków pieszych, które pozwalają odkrywać piękno tego zakątka Polski:

• Szlak czerwony (Przemysko-Sanocki) prowadzący m.in. przez Słonny i Orli Kamień do Sanoka.
• Szlak niebieski (Rzeszów – Grybów) biegnący przez Ustrzyki Dolne, Kamienną Lawortę, Dźwiniacz Dolny, aż do miejscowości Jureczkowa.
• Szlak zielony prowadzący do ruin, jakimi jest Zamek Sobień.
• Szlak zielony przez miejscowość Liszna.
• Szlak śladami dobrego wojaka Szwejka, przemierzający trasę przez Tyrawę Wołoską i Rakową.

Przyroda i wydarzenia historyczne

Obszar ten jest ważną ostoją rzadkich ptaków drapieżnych oraz dużych ssaków. Bogata flora obejmuje wiele gatunków wschodniokarpackich. Historia regionu naznaczona jest wieloma wydarzeniami, od średniowiecznych bitew (np. bitwa nad Wiarem w 1099 r.) po działania II wojny światowej, kiedy to przełamano tu Linię Mołotowa. Warto pamiętać, że obecny kształt granic został ustalony dopiero w 1951 roku w ramach umowy o zamianie odcinków terytoriów państwowych między Polską a ZSRR.

Mapa z najpopularniejszymi atrakcjami w Górach Sanocko-Turczańskich

Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe - Stacja Uherce Mineralne

Uherce Mineralne

Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe - Stacja Ustrzyki Dolne

Ustrzyki Dolne

Cudowne źródełko w Zwierzyniu

Zwierzyń

Drewniana cerkiew pw. św. Michała Archanioła w Bystrem

Bystre

Drewniany kościoł filialny pw. Chrztu Pańskiego w Siemuszowej

Siemuszowa

Drewniany kościół filialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Żłobku

Żłobek

Drewniany kościół pw. bł. Bronisławy w Hoszowie

Hoszów

Drewniany kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Kuźminie

Kuźmina

Drewniany kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Rudence

Rudenka

Drewniany kościół pw. Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Równi

Równia

Drewniany kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bezmiechowej Górnej

Bezmiechowa Dolna

Drewniany kosciół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Paszowej

Paszowa

Drewniany kościół pw. Narodzenia NMP w Ustjanowej Górnej

Ustjanowa Górna

Drewniany kościół pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Michniowcu

Michniowiec

Drewniany kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Stefkowej

Stefkowa

Drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Czarnej Górnej

Czarna Górna

Drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Dobrej

Dobra

Drewniany kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Polanie

Polana

Drewniany kościół pw. śś. Jerzego i Tekli w Nowosielcach Kozickich

Nowosielce Kozickie

Drewniany kościół pw. śś. Piotra i Pawła w Tyrawie Solnej

Tyrawa Solna

Drewniany kościół pw. św. Antoniego w Łodynie

Łodyna

Drewniany kościół pw. św. Mikołaja w Hołuczkowie

Hołuczków

Drewniany kościół pw. Świętej Rodziny w Rabem

Rabe

Drewniany kościół pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Górzance

Górzanka

Drewniany kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Średniej Wsi

Średnia Wieś

Holica (761 m n.p.m.)

Ustjanowa Górna

Jawor (741 m n.p.m.)

Solina

Jaworniki (908 m n.p.m.)

Żłobek

Jezioro Myczkowskie

Myczkowce

Jezioro Solińskie

Solina

Kolej gondolowa w Solinie - Stacja Jawor

Solina

Kolej gondolowa w Solinie - Stacja Plasza

Solina

Kościół pw. Nawiedzenia NMP w Lesku

Lesko

Kościół pw. św. Anny w Hoczewie

Hoczew

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Zwierzyniu

Zwierzyń

Kościół pw. św. Stanisława Biskupa w Uhercach Mineralnych

Uherce Mineralne

Lipa drobnolistna w Dźwiniaczu Dolnym

Dźwiniacz Dolny

Park Krajobrazowy Gór Słonnych

Rudenka

Punkt widokowy Kawiarnia Widokowa w Polańczyku

Polańczyk

Punkt widokowy na Sawinie w Polańczyku

Polańczyk

Rejsy statkiem po Jeziorze Solińskim

Solina

Rezerwat przyrody "Góra Sobień"

Manasterzec

Rezerwat przyrody Bobry w Uhercach

Uherce Mineralne

Rezerwat przyrody Buczyna w Wańkowej

Wańkowa

Rezerwat przyrody Chwaniów

Jureczkowa

Rezerwat przyrody Cisy w Serednicy

Serednica

Rezerwat przyrody Grąd w Średniej Wsi

Średnia Wieś

Rynek w Ustrzykach Dolnych

Ustrzyki Dolne

Taras widokowy na Górze Baszta w Lesku

Lesko

Taras widokowy w Górach Słonnych

Wujskie

Wieża widokowa na Holicy

Ustjanowa Górna

Wieża widokowa Stacja Jawor w Solinie

Solina

Zamek Sobień

Manasterzec

Zapora Myczkowce

Myczkowce

Zapora w Solinie

Solina

Źródełko w Polańczyku

Polańczyk

Źródła wody mineralnej w Lesku

Lesko

Źródło "Olchowianka" w Sanoku

Sanok

Źródło "Świętego Michała" w Czarnej Górnej

Czarna Górna