Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Wołosate – Tarnica”
Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Wołosate – Tarnica” to bez wątpienia jedna z najbardziej ikonicznych i najchętniej wybieranych tras przez turystów odwiedzających województwo podkarpackie. Jest to szlak, który w pigułce prezentuje wszystko to, co w regionie, jakim są Bieszczady, najpiękniejsze: surową przyrodę wysokogórską, rozległe połoniny oraz bolesne ślady dawnego osadnictwa. Wyprawa na najwyższy szczyt polskich Bieszczadów to punkt obowiązkowy dla każdego miłośnika górskiej wędrówki.
Podstawowe parametry i charakterystyka trasy
Przed wyruszeniem na szlak warto zapoznać się z technicznymi aspektami wędrówki, co pozwoli na lepsze przygotowanie kondycyjne i czasowe. Trasa choć krótka, charakteryzuje się znacznym przewyższeniem, co sprawia, że jest doskonałym sprawdzianem dla formy wędrowca.
- Miejsce startu: Wołosate (płatny parking znajduje się w Wołosatem).
- Miejsce docelowe: Wołosate (pętla przez szczyt).
- Długość odcinka: 4.40 km.
- Średni czas wejścia: 2 h 05 min.
- Średni czas zejścia: 1 h 05 min.
- Rodzaj nawierzchni: ziemna, wzmocniona w trudniejszych miejscach.
Przebieg trasy:
Bezpieczeństwo na bieszczadzkim szlaku
Należy pamiętać, że warunki w górach potrafią zmienić się w ciągu zaledwie kilkunastu minut. Po wystąpieniu opadów deszczu szlaki na tym obszarze stają się niezwykle śliskie, co wynika ze specyfiki podłoża gliniastego, które dominuje w tym pasmie. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności, zwłaszcza na stromych podejściach i zejściach. Odpowiednie obuwie z solidną podeszwą oraz śledzenie aktualnych komunikatów bieszczadzkiego parku narodowego to podstawowe zasady bezpiecznego poruszania się po terenie chronionym.
Opis przebiegu ścieżki i przystanki edukacyjne
Wędrówka rozpoczyna się w dolinie, w niewielkiej osadzie, gdzie turyści mogą zostawić samochód na przygotowanym parkingu. Pierwszy etap trasy wiedzie wzdłuż starego cmentarza bojkowskiego, będącego niemym świadkiem historii ludzi, którzy niegdyś zamieszkiwali te tereny. Ścieżka, oznaczona kolorem niebieskim, prowadzi początkowo przez łagodne łąki i pastwiska, aby po pewnym czasie zagłębić się w gęsty las bukowy. W miarę zdobywania wysokości krajobraz zmienia się diametralnie, a drzewa ustępują miejsca otwartym terenom wysokogórskim.
Kluczowym punktem wędrówki jest Przełęcz pod Tarnicą, zlokalizowana na wysokości 1275 m n.p.m. To właśnie stąd rozpościerają się pierwsze, zapierające dech w piersiach widoki na okoliczne szczyty. Na przełęczy trasa łączy się ze szlakiem żółtym, który prowadzi bezpośrednio na sam wierzchołek. Choć ostatni odcinek jest krótki, charakteryzuje się dużą stromością. Cała ścieżka dydaktyczna obejmuje łącznie 25 przystanków, które przybliżają wędrowcom unikalny ekosystem oraz historię doliny.
Przyroda i symbole ścieżki
Symbolem opisywanej trasy jest orlik krzykliwy, majestatyczny ptak drapieżny, którego przy odrobinie szczęścia można zaobserwować krążącego nad bieszczadzkimi połoninami. Przyroda na tym odcinku jest niezwykle cenna i objęta ścisłą ochroną. Wędrując w ciszy, możemy podziwiać rzadkie gatunki roślin wysokogórskich oraz cieszyć się krystalicznie czystym powietrzem.
Panorama ze szczytu i zakończenie wyprawy
Osiągnięcie wierzchołka Tarnicy, wznoszącego się na 1346 m n.p.m., wynagradza wszelkie trudy podejścia. Na szczycie znajduje się charakterystyczny metalowy krzyż oraz tablice informacyjne. Panorama obejmuje niemal całe polskie góry, a przy doskonałej przejrzystości powietrza wzrok sięga daleko poza granice państwa, ukazując pasma górskie znajdujące się na terenie Ukrainy oraz Słowacji. Po odpoczynku i uwiecznieniu widoków na fotografiach, turyści schodzą tym samym szlakiem lub wybierają alternatywne drogi powrotne, kończąc swoją przygodę w dolinie.
Wstęp do Bieszczadzkiego Parku Narodowego (BdPN)
Na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego obowiązuje bilet wstępu. Oznakowane trasy udostępnione są do zwiedzania wyłącznie od wschodu do zachodu słońca. Mogą zostać wprowadzone limity osób wchodzących w ciągu doby w dany kompleks górski lub na poszczególne ścieżki.
Bilety można zakupić:
- online: https://bdpn.gov.pl/kup-bilet-1
- w punktach Informacyjno-kasowych (przy najpopularniejszych szlakach).
1. Pieszo
Turystyka piesza dozwolona jest tylko po wyznaczonych szlakach turystycznych i ścieżkach przyrodniczych.
Na terenie Parku wszystkie zorganizowane wycieczki piesze z udziałem uczniów szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych (liceów, techników i szkół branżowych) muszą odbywać się pod opieką przewodnika górskiego beskidzkiego. Ustala się maksymalną liczbę osób w grupie na 50.
2. Rower
Turystyka rowerowa w granicach Parku dozwolona jest po drogach publicznych oraz po oznakowanych trasach w dolinie górnego Sanu (wymagane wykupienie opłaty wstępu na szlak):
- Pętla Bukowiec - Beniowa - wiata w dolinie potoku Niedźwiedziego-Bukowiec,
- Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny-Tarnawa Niżna (ścieżka pieszo-rowerowa „Tarnawa”),
- Tarnawa Wyżna - Sokoliki (ścieżka pieszo-rowerowa „Sokoliki”).
Parkingi (stojaki) rowerowe przeznaczone do przechowywania rowerów na czas wyjścia zwiedzających na szlaki turystyczne oraz ścieżki przyrodnicze zlokalizowane są w: Wołosatem (parking), Ustrzykach Górnych (wejście na szlak na Połoninę Caryńską), Brzegach Górnych, na Przełęczy Wyżniańskiej, w Bukowcu (parking oraz przy wiacie odpoczynkowej w dolinie potoku Niedźwiedziego), w Dźwiniaczu Górnym oraz w Suchych Rzekach. Za korzystanie ze stojaków rowerowych nie pobiera się opłat.
3. Turystyka konna
Turystyka konna dozwolona jest tylko po specjalnie oznakowanych trasach. Obowiązują następujące zasady dotyczące poruszania się konno na terenie Parku:
- szlaki konne w BdPN są przeznaczone głównie dla poruszania się na koniach będących własnością Parku,
- w zakresie ograniczonym (limitowanym) Dyrektor Parku może udostępnić szlaki konne dla stadnin spoza terenu BdPN (wymagane jest uzgodnienie).
Wysokość opłat za wstęp na trasy konne oraz szczegółowe zasady udostępniania szlaków konnych można znaleźć na stronie BdPN: https://bdpn.gov.pl/zasady-wstepu-na-szlaki-konne
4. Biwakowanie
Biwakowanie dozwolone jest w następujących miejscach wyznaczonych przez Park:
- pole namiotowe w Bereżkach ,
- pole biwakowe w Tarnawie Niżnej ,
- pole biwakowe w Wetlinie - Górna Wetlinka.
Za korzystanie z pola namiotowego i pól biwakowych pobierane są opłaty.
5. Pies
Zabrania się wprowadzania, wnoszenia i wwożenia psów oraz innych zwierząt na szlaki turystyczne i ścieżki przyrodnicze, za wyjątkiem dróg publicznych oraz odcinków wymienionych poniżej. Psy obligatoryjnie muszą być prowadzone na smyczy i w kagańcu.
Odcinki szlaków, na których można wędrować z psem:
- od Przełęczy Wyżniańskiej do „Bacówki Pod Małą Rawką”,
- od Nasicznego i Bereżek na Przełęcz Przysłup Caryński,
- od Tarnawy Niżnej do Dźwiniacza Górnego.
Osoby z niepełnosprawnością mają prawo poruszać się po szlakach i ścieżkach przyrodniczych wraz ze specjalnie oznaczonym psem asystującym.
6. Parkingi
Parkingi BdPN udostępniane całorocznie:
- Ustrzyki Górne – wejście na Połoninę Caryńską,
- Przełęcz Wyżniańska – wejście na Rawki, Połoninę Caryńską,
- Brzegi Górne – wejście na Połoninę Caryńską, Wetlińską,
- Wołosate – wejście na Tarnicę i Rozsypaniec,
- Górna Wetlinka - wejście z kempingu na Połoninę Wetlińską.
Parkingi czynne sezonowo - od połowy kwietnia do połowy listopada:
- Ustrzyki Górne - wejście na Szeroki Wierch (dolina Terebowca),
- Ustrzyki Górne - wejście na Połoninę Caryńską,
- Przełęcz Wyżniańska - wejście na Rawki, Połoninę Caryńską,
- Brzegi Górne - wejście na Połoninę Caryńską, Wetlińską,
- Wołosate - wejście na Tarnicę,
- Ustrzyki Górne - wejście na Wielką Rawkę (dolina Rzeczycy),
- Bukowiec - źródła Sanu,
- Tarnawa Wyżna - przy torfowiskach,
- Tarnawa Niżna - wejście w kierunku Dźwiniacza Górnego,
- Bereżki - przy polu namiotowym,
- Górna Wetlinka - wejście z kempingu na Połoninę Wetlińską,
- Parking Nasiczne - wejście na masyw Dwernika Kamienia i do Doliny Caryńskiego.
Inne obiekty znajdujące się w:
Bieszczadzki Park Narodowy
- Bacówka PTTK Pod Małą Rawką
- Bieszczadzki Ośrodek Historii Turystyki Górskiej „Zielony Domek” w Ustrzykach Górnych
- Mała Rawka (1272 m n.p.m.)
- Muzeum Historii Bieszczad w Czarnej Górnej
- Muzeum Przyrodnicze Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach
- Parking Bereżki
- Parking Brzegi Górne
- Parking Górna Wetliknka
- Parking Nasiczne
- Parking pod Tarnicą w Wołosatem
- Parking Przełęcz Wyźniańska
- Parking przy torfowisku w Tarnawie Wyżnej
- Parking Tarnawa Niżna
- Parking Ustrzyki Górne
- Parking Ustrzyki Górne - wejście na Wielką Rawkę
- Parking w Terebowcu
- Pole biwakowe w Tarnawie Niżnej
- Pole biwakowe w Wetlinie - Górna Wetlinka
- Pole namiotowe w Bereżkach
- Połonina Caryńska (1297 m n.p.m.)
- Połonina Wetlińska (1255 m n.p.m.)
- Punkt kasowy BdPN w Wołosatem
- Schronisko „Pod Wysoką Połoniną” w Wetlinie
- Schronisko PTTK "Chatka Puchatka" na Połoninie Wetlińskiej
- Schronisko turystyczne "Przystanek Balnica"
- Ścieżka przyrodnicza "Bukowe Berdo"
- Ścieżka przyrodnicza "Rozsypaniec – Krzemień"
- Ścieżka przyrodnicza "W dolinie górnego Sanu"
- Ścieżka przyrodnicza „Połonina Caryńska”
- Ścieżka przyrodnicza „Połonina Wetlińska”
- Ścieżka przyrodnicza „Suche Rzeki – Smerek”
- Ścieżka przyrodnicza „Ustrzyki Górne – Szeroki Wierch”
- Ścieżka przyrodnicza „Ustrzyki Górne – Wołosate”
- Ścieżka przyrodnicza „Wielka Rawka”
- Ścieżka przyrodnicza przez dolinę Caryńskiego
- Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Tarnawa Niżna – Dźwiniacz Górny”
- Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Wołosate – Tarnica”
- Tarnica (1346 m n.p.m.)
- Wieża widokowa na Górze Korbania
