Wodospad Magurski

Wodospad Magurski to blisko 7-metrowej wysokości próg skalny, który stanowi jedno z najpiękniejszych i najbardziej znanych miejsc w regionie, jakim jest Beskid Niski. Ten imponujący obiekt hydrologiczny znajduje się w malowniczej miejscowości Folusz, leżącej na obrzeżu chronionego obszaru, którym jest Magurski Park Narodowy. Jest to niezaprzeczalnie największy wodospad w całym paśmie. Wiosną oraz po intensywnych opadach deszczu spadająca woda tworzy wspaniałą, głośną kaskadę, która każdego roku przyciąga tysiące turystów z całej Polski. Oprócz niewątpliwych walorów estetycznych, miejsce to jest doskonałym przykładem fascynujących procesów geologicznych kształtujących tutejszy krajobraz na przestrzeni tysiącleci.

Jak najprościej dojść do Wodospadu Magurskiego?

Dojście do tego niesamowitego zjawiska przyrodniczego jest niezwykle łatwe i komfortowe. Do wodospadu najłatwiej dotrzeć, wybierając zielony szlak turystyczny, który prowadzi bezpośrednio z centrum miejscowości Folusz. Taki odprężający spacer w jedną stronę trwa zaledwie około 20 minut i jest powszechnie dostępny niemal dla każdego turysty. Przejście tej trasy w ogóle nie wymaga posiadania szczególnej kondycji fizycznej ani wcześniejszego doświadczenia górskiego. Zadbana ścieżka przebiega przez gęsty, cienisty las i stanowi integralną część dłuższej trasy dydaktycznej, znanej jako ścieżka przyrodnicza Folusz.

Dodatkowo, sam wodospad można bez problemu odwiedzić w ramach znacznie dłuższej wycieczki terenowej, zręcznie łączącej inne, wspaniałe atrakcje tego zalesionego regionu. Mowa tu między innymi o słynnej wychodni skalnej Diabli Kamień czy też niedawno oddanej do użytku budowli, jaką jest Wieża widokowa Ferdel. To doskonała okazja do bardzo aktywnego wypoczynku w otoczeniu nieskalanej przyrody.

Ścieżka przyrodnicza Folusz – spacer pełen atrakcji

Wspomniana ścieżka przyrodnicza Folusz to bardzo ciekawa, 4-kilometrowa trasa spacerowa o charakterze pętli. W naturalny sposób łączy ona dwie największe, naturalne atrakcje tego regionu: kaskadę wodną oraz rezerwat Diabli Kamień. Cała trasa składa się z 12 starannie opracowanych przystanków tematycznych. Tablice te są w całości poświęcone unikalnej przyrodzie, skomplikowanej geologii i historii Magurskiego Parku Narodowego. Ścieżka przebiega przez stary las, łagodnie otaczając wzgórze z całkowitą różnicą wysokości wynoszącą około 170 metrów. Spokojne pokonanie całości zajmuje przeważnie około 2 godzin. Wędrówkę tę można swobodnie rozpocząć z kilku różnych, wyznaczonych punktów, w tym między innymi z dużego parkingu przy urokliwym oczku wodnym lub z zacisznego, leśnego parkingu położonego na granicy parku w Dolinie Kłopotnicy.

Magiczne skały i legenda o Diablim Kamieniu

Na trasie tej popularnej pętli znajduje się kolejne wysoce fascynujące miejsce, obok którego nie można przejść obojętnie. Mowa o rezerwacie przyrody nieożywionej chroniącym majestatyczny Diabli Kamień. Jest to niezwykle malownicza, potężna grupa skalna, która w wielu miejscach jest gęsto pokryta soczyście zielonym mchem. Ukryta głęboko w lesie formacja silnie pobudza ludzką wyobraźnię.

Z tym zjawiskiem geologicznym nierozerwalnie związana jest znana, lokalna legenda o bardzo przebiegłym, diabelskim spisku. Miał on na celu całkowite zniszczenie wznoszonej nieopodal, w miejscowości Cieklin, nowej świątyni chrześcijańskiej. Według bardzo starych podań, rozzłoszczone diabły miały za zadanie zrzucić w to miejsce ogromny, ciężki głaz zerwany wcześniej z masywu, jakim jest Magura Wątkowska. Złe moce powstrzymało jednak donośne pianie porannego koguta. Upuszczony w pośpiechu kamień upadł z wielkim hukiem na ziemię, gdzie z czasem z hukiem rozpadł się na mniejsze, spękane bloki, które dziś z namaszczeniem podziwiają odwiedzający turyści.

Kiedy najlepiej zaplanować wycieczkę?

Wybierając się w te strony, warto pamiętać, że sam wodospad najlepiej i najbardziej spektakularnie prezentuje się wczesną wiosną, podczas intensywnych roztopów, lub bezpośrednio po bardzo obfitych opadach deszczu. W wyjątkowo cieplejsze i długotrwale suche letnie dni, rwąca zazwyczaj kaskada może drastycznie zmienić się w ledwie widoczną, cienką strużkę wody. Jednakże nawet wtedy miejsce to nadal bardzo mocno zachwyca swoim dzikim, naturalnym pięknem oraz wspaniałym, leśnym otoczeniem. To zawsze wprost idealny, zacieniony punkt na chwilę wytchnienia, profesjonalną sesję zdjęciową w terenie lub po prostu bardzo spokojny, niedzielny spacer w gronie nabliższych.

Procesy geologiczne i erozja w dolinie

Patrząc na to cudo natury, warto uświadomić sobie, jak powstało. Wodospad swoją obecność zawdzięcza wieloletniej i niezwykle cierpliwej działalności wody. Strumień spływający po stromym stoku z pobliskiego, wydajnego źródła powoli, acz skutecznie wypłukiwał najpierw drobne ziarenka piasku, a następnie wypłukiwał z podłoża nieco twardsze, lecz wciąż mało odporne na niszczenie łupki, które bardzo licznie występują w tutejszym podłożu. W ten sposób natura wyżłobiła wyraźne i bardzo głębokie koryto rzeczne.

Ten skomplikowany, fizyczny proces niszczącej działalności płynącej wody nosi fachową nazwę erozji dennej. Wraz z upływem wieków, koryto w nieco niższych partiach stoku pogłębiało się coraz bardziej. To z kolei powodowało zjawisko osuwania się rozmiękczonego gruntu w znacznie wyższych partiach doliny. Opisany proces, który geomorfolodzy nazywają erozją wsteczną, powoli i nieubłaganie przesuwał się w górę rzeki, prosto w kierunku jej źródła.

W czasie tej długotrwałej, niszczącej działalności wody, z ziemi zostały odkryte znacznie twardsze warstwy skalne. Były to solidne piaskowce magurskie, których wartki nurt nie zdołał tak szybko i łatwo zniszczyć. Poniżej potok nadal żłobił o wiele mniej odporne, miękkie skały. W efekcie z tych twardych, opornych piaskowców uformował się wysoki na kilka metrów próg skalny. Po jego stromej, pionowej ścianie woda w czasie suszy jedynie delikatnie się sączy, natomiast w okresach wysokich stanów wód spada ona ogromnym i silnym strumieniem w kilkumetrową dolinę.

Energia tej spadającej z impetem wody jest wtedy tak zatrważająco duża, że znacznie i odczuwalnie przyspiesza ona kolejny proces głębokiego żłobienia koryta bezpośrednio poniżej progu. W ten właśnie sposób na przestrzeni tysięcy lat powstała bardzo głęboko wcięta, dzika dolina o wyjątkowo stromych zboczach, którą z fascynacją można obserwować poniżej kaskady. Tego typu specyficzne formy terenu nazywane są w literaturze naukowej dolinami wciosowymi lub po prostu dolinami V-kształtnymi.

Atrakcje w okolicy i propozycje dłuższych tras

Okolice te oferują przyjezdnym turystom również wiele innych, bardzo interesujących atrakcji. U wejścia do miejscowości znajduje się duży, bezpieczny plac zabaw oraz rozległy park rekreacyjny. Spacerując wzdłuż potoku Kłopotnica, uważny wędrowiec dostrzeże zarośnięte ruiny starego tartaku, świadczące o dawnej, przemysłowej historii regionu. Ponadto tuż przy popularnym zielonym szlaku prężnie działają lokalne łowiska i znane w całej okolicy smażalnie świeżych pstrągów. Przy bardzo dobrej widoczności z wspomnianej już wieży na Ferdlu można dostrzec ośnieżone, wysokie szczyty. Rejon ten jest więc fantastycznym wyborem na jednodniowy, pełen wrażeń wypad za miasto.

Dla wędrowców o znacznie lepszej kondycji i takich, którzy chcą zaplanować dużo dłuższą wyprawę, okoliczni przewodnicy często polecają przejście dwóch sprawdzonych pętli:

• Pętla krótka: Folusz – Wodospad Magurski – Diabli Kamień – Folusz. Trasa ma długość około 5,3 kilometra, a jej przejście zajmuje w przybliżeniu 1 godzinę i 40 minut.
• Pętla długa: Uzdrowisko Wapienne – Wieża widokowa Ferdel – Barwinok – Kłopotnica – Diabli Kamień – Wodospad Magurski – Folusz. Ta bardzo wymagająca, całodniowa trasa mierzy blisko 10,8 kilometra, a przewidywany czas jej przejścia to około 3 godzin i 40 minut szybkiego marszu.