Rezerwat przyrody Kornuty

Rezerwat przyrody Kornuty to niezwykłe miejsce na mapie turystycznej, stanowiące fascynujący rezerwat przyrody nieożywionej. Zlokalizowany jest on w północno-zachodniej części pasma Magury Wątkowskiej, które wchodzi w skład urokliwego regionu, jakim jest Beskid Niski. Administracyjnie ten dziki obszar przynależy do gminy Sękowa, leżącej w powiecie gorlickim, a terytorialnie obejmuje go województwo małopolskie. Całość leży na chronionych gruntach Skarbu Państwa i znajduje się pod czujnym zarządem Nadleśnictwa Gorlice, a dokładniej podlega bezpośrednio pod leśnictwo Bodaki.

Lokalizacja i obszary europejskiej ochrony przyrody

Ten fragment gór jest niezwykle cenny pod względem ekologicznym oraz krajobrazowym, dlatego został starannie włączony w strefę otuliny, którą na co dzień opiekuje się Magurski Park Narodowy. Co więcej, wchodzi on bezpośrednio w skład dwóch bardzo ważnych obszarów europejskiej sieci Natura 2000. Są to mianowicie specjalny obszar siedliskowy o nazwie Ostoja Magurska oraz rozległy obszar ptasi powszechnie znany jako Beskid Niski. Dzięki wdrożeniu tych rygorystycznych regulacji, unikalna górska przyroda ma ogromną szansę na przetrwanie dla przyszłych pokoleń w nienaruszonym i dzikim stanie.

Historia powstania najstarszego rezerwatu w regionie

Opisywany obszar z wielką dumą nosi miano najstarszego rezerwatu przyrody w całym tym paśmie górskim. Został on oficjalnie i prawnie utworzony w 1953 roku, a jego pierwotna powierzchnia wynosiła zaledwie 3,32 ha. Warto jednak zaznaczyć, że faktyczna ochrona tego urokliwego miejsca rozpoczęła się znacznie wcześniej, bo już w 1937 roku. Wtedy to Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, przy aktywnej współpracy ze swoim gorlickim oddziałem, podjęło pionierską decyzję o wykupieniu z rąk prywatnych tutejszych, najcenniejszych gruntów. Celem tej wspaniałej inicjatywy była ścisła ochrona grzbietu górskiego wraz z jego atrakcyjnymi formami skalnymi oraz reliktową florą.

Początkowo chroniony obszar liczył 7 ha powierzchni, a nieco poniżej znajdowało się nawet popularne przed drugą wojną światową schronisko turystyczne, które niestety spłonęło i nie zostało odbudowane. W 1964 roku na mocy specjalnego zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego ostatecznie powiększono ten chroniony teren do obecnych 11,90 ha.

Fascynujące formy skalne i Jaskinia Mroczna

Omawiany rezerwat obejmuje bardzo malowniczy fragment południowo-zachodniego zbocza góry, tuż poniżej samego szczytu. Znajdują się tam swobodnie rozrzucone i niezwykle fantazyjnie ukształtowane piaskowcowe skały, których imponująca wysokość nierzadko sięga nawet 10 metrów. Są one zbudowane w całości z wysoce odpornego na niszczące procesy erozji, gruboławicowego piaskowca magurskiego. W wyniku długotrwałego i nieustępliwego wietrzenia przybierają one niesamowite, bardzo plastyczne formy.

• Wytworzyły się tam imponujące kamienne ambony, potężne baszty oraz masywne, skalne maczugi.
• Można z zachwytem podziwiać strome, pionowe ściany i zjawiskowe progi skalne.
• Wiele z tych formacji zyskało przez lata własne, potoczne nazwy, takie jak Okap, Babka, Ryba, Pięść czy legendarny Zbój Sypko.
• Liczne, luźne blokowiska głazów i niebezpieczne usypiska okruchów pokrywają niemal cały okoliczny teren.

Prawdziwą przyrodniczą osobliwością tego dzikiego miejsca są liczne jaskinie szczelinowe. Większość z nich jest stosunkowo niewielka, jednak chlubnym i wyjątkowym przypadkiem jest Jaskinia Mroczna, której kręte i ciasne korytarze osiągają łączną długość prawie 200 metrów.

Bogactwo tutejszej flory i reliktowa kosodrzewina

Cały skalisty teren niezwykle obficie porasta urokliwa buczyna karpacka, w której zdecydowanie dominuje gęsty, majestatyczny starodrzew bukowy. Jako cenną domieszkę gatunkową można tu z łatwością spotkać jawory, smukłe jodły, paklony, lipy drobnolistne oraz dzikie czereśnie. W niższych partiach zacienionego lasu, czyli w runie, występuje mnóstwo bardzo interesujących roślin. Rosną tam między innymi rzadka lilia złotogłów, kokorycz pusta, kopytnik pospolity, lecznicza goryczka trojeściowa, przetacznik gorzki, kostrzewa górska, popularna paprotka zwyczajna, podrzeń żebrowiec oraz będący pod ochroną widłak wroniec.

Prawdziwym fenomenem florystycznym, który bez reszty intrygował polskich naukowców aż do końca lat dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku, było izolowane stanowisko kosodrzewiny. Stare zapiski z 1936 roku dumnie podawały, że rosły tu aż cztery krzewy tej wysokogórskiej rośliny. Choć gatunek ten naturalnie występuje w odległych Tatrach oraz w paśmie Czarnohory, uważa się, że tutaj przetrwał on jako swoisty relikt z mroźnej epoki lodowcowej. Niestety, jedyny krzew, jaki ostał się w połowie lat dziewięćdziesiątych, wkrótce zginął, zubażając tym samym lokalną listę unikalnych roślin.

Unikalny świat leśnych owadów i problemy siedliskowe

Przemierzając niespiesznie ten urokliwy zakątek, uważni turyści nierzadko mogą napotkać interesujące okazy miejscowej fauny, w tym ogromne, błękitne pomrowy, które wolno suną po wydeptanych, leśnych ścieżkach. Cały ten skomplikowany ekosystem jest również bezpiecznym domem dla niezwykle bogatego świata owadów, a w szczególności dla wielu rzadkich gatunków leśnych chrząszczy. Na pobliskich łąkach i nasłonecznionych polanach lata rzadki w Karpatach niepylak mnemozyna, którego zazwyczaj można podziwiać zaledwie w Tatrach lub Pieninach. Oprócz niego pośród kwiatów krążą przepiękne, barwne motyle, takie jak zwinny paź żeglarz oraz majestatyczny paź królowej. Obecnie jednym z największych zagrożeń dla bytowania tych wspaniałych i delikatnych owadów jest postępujące zarastanie polan i łąk, co bezpośrednio grozi zanikiem występowania roślin żywicielskich, które są całkowicie niezbędne do rozwoju ich postaci larwalnych.