Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego na Monte Cassino

Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego na Monte Cassino to niezwykle ważne i poruszające miejsce, które znajduje się tuż przed wejściem na Polski Cmentarz Wojenny. Jego głównym celem jest prezentowanie turystom oraz pielgrzymom z całej Europy i świata historii, która przez wiele dziesięcioleci pozostawała w cieniu i była dla wielu zupełnie nieznana. Muzeum stanowi hołd dla żołnierzy walczących pod dowództwem generała Władysława Andersa i pozwala w pełni zrozumieć, dlaczego polska nekropolia znalazła się właśnie na tym włoskim wzgórzu.

Muzeum, którego brakowało przez lata

Przez dziesięciolecia większość zagranicznych turystów odwiedzających historyczne wzgórze Monte Cassino nie zdawała sobie sprawy z roli, jaką odegrali tam Polacy. Widząc jedynie drogowskaz kierujący na obco brzmiący cmentarz wojenny, wielu z nich po prostu mijało to miejsce, kierując się prosto do słynnego opactwa benedyktynów. Obecność Muzeum diametralnie to zmieniła. Zauważając tablicę informacyjną placówki, zwiedzający coraz częściej decydują się na postój, by poznać tę niezwykle ważną, zapomnianą bohaterską kartę historii polskiego żołnierza na tle zawiłych dziejów Polski w okresie II wojny światowej.

Włoska Polonia od lat argumentowała, że niemal dwa miliony turystów przybywających tam corocznie potrzebuje merytorycznego objaśnienia obecności polskich mogił. Z inicjatywą budowy wystąpił w 2007 roku śp. Mieczysław Rasiej – prezes Związku Polaków we Włoszech, uczestnik bitwy o Monte Cassino i wieloletni szef Ogniska Polskiego w Turynie. Projekt, którego realizacja wymagała uzyskania kilkunastu trudnych pozwoleń od władz lokalnych, ministerstw oraz samego opactwa, rozpoczął się w 2011 roku. Ogromną rolę w jego sukcesie odegrał Związek Polaków we Włoszech, Ambasada RP w Rzymie (pod kierownictwem ambasadora Wojciecha Ponikiewskiego) oraz liczni darczyńcy z całego świata – od USA i Kanady po Wielką Brytanię.

Otwarcie i przesłanie dla przyszłych pokoleń

Uroczysta inauguracja placówki odbyła się 17 maja 2014 roku, w ramach obchodów 70. rocznicy zwycięskiej Bitwy o Monte Cassino. W otwarciu brali udział nieliczni, żyjący jeszcze weterani walk, ówczesny premier RP Donald Tusk, córka generała Andersa – Anna Maria Anders, wdowa po ostatnim Prezydencie RP na uchodźstwie Karolina Kaczorowska oraz liczne osobistości z Polski, Stanów Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii. Autorem wspaniałego, ascetycznego projektu architektonicznego z wykorzystaniem lokalnego kamienia jest Pietro Rogacień – syn polskiego żołnierza i budowniczego samej nekropolii na Monte Cassino. Dzięki takiemu rozwiązaniu struktura budynku doskonale harmonizuje z otoczeniem cmentarnym.

Co kryje ekspozycja Muzeum Pamięci?

Turysta wkraczający do Muzeum odbywa fascynującą podróż historyczną, zorganizowaną i opisaną w trzech językach (polskim, angielskim i włoskim) przez Krystynę Jaworską oraz Paolo Morawskiego. Całość ekspozycji podzielono na merytoryczne i multimedialne sekcje, opowiadające w chronologiczny sposób o wielkiej odysei Wojska Polskiego.

Od zsyłek po wielką emigrację

Wystawa krok po kroku wyjaśnia zawiłe losy rodaków: od tragedii związanej z paktem Ribbentrop-Mołotow, zbrodnią w Katyniu i masowymi deportacjami na Syberię, aż po formowanie Armii Polskiej w ZSRR po amnestii. Zwiedzający mogą prześledzić ewakuację żołnierzy i cywilów do Iranu i Iraku, trudne szkolenia na Bliskim Wschodzie, wreszcie lądowanie we Włoszech, ciężkie zmagania pod Monte Cassino, w Bolonii oraz Ankonie, kończąc na smutnym losie powojennym, kiedy to weterani woleli wybrać emigrację (uchodźstwo) niż powrót do zniewolonej komunistycznym reżimem ojczyzny. Właśnie ten ostatni aspekt, ukazany na panelu "Zwycięzcy czy zwyciężeni?", robi na obcokrajowcach szczególnie silne wrażenie.

Unikatowe fotografie i serce ekspozycji

Kolekcja wizualna to ponad 120 starannie wyselekcjonowanych zdjęć, z których większość została udostępniona dzięki uprzejmości prestiżowego Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego z Londynu. Jednak największe wrażenie na odwiedzających robi umieszczona w sercu sali, pod szklaną kopułą, niesamowita okrągła mapa z brązu, na której wyryto szlak 2 Korpusu Polskiego. Imponujący medalion, będący dziełem profesora Antoniego Grabowskiego, posiada aż dwa metry średnicy i waży około 350 kilogramów.

Strefa dla dzieci i multimedia

Twórcy nie zapomnieli również o nowoczesnych formach przekazu oraz o najmłodszych gościach. W muzeum funkcjonuje specjalny ekran, na którym emitowane są autentyczne archiwalia filmowe. Oprócz tego udostępniono dwa nowoczesne kioski multimedialne:

• Pierwsze stanowisko to niezwykle przydatna, interaktywna baza i wyszukiwarka polskich grobów wojennych na włoskiej ziemi (na Monte Cassino, w Bolonii, Loreto i Casamassima).
• Drugie z kolei to stanowisko dedykowane najmłodszym – w ciepły i przystępny sposób opowiada niesamowitą, prawdziwą historię niedźwiedzia Wojtka, który został zaadoptowany przez polskich żołnierzy, przebył z nimi cały szlak wojenny, aż ostatecznie trafił do zoo w Edynburgu.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Placówka pełni niezwykle istotną rolę edukacyjną, w czym aktywnie pomagają pełniące dyżury przewodniczki, a także rozdawane za darmo obcojęzyczne ulotki. Jak wskazują zarządzający obiektem, dzięki działalności Muzeum w znacznym stopniu udało się wyeliminować powielane przez Włochów krzywdzące mity, jakoby polskie oddziały na Monte Cassino były jedynie formacją najemników.

Godziny otwarcia Muzeum i wizyty z przewodnikiem:

• Sezon zimowy (od 1 listopada do 31 marca): otwarte w środę, piątek, sobotę i niedzielę w godzinach od 10:00 do 16:00.
• Sezon letni (od 1 kwietnia do 31 października): otwarte codziennie, przez cały tydzień w godzinach od 10:00 do 18:00.

Zarówno wstęp na Polski Cmentarz Wojenny, jak i do mieszczącego się tuż przy jego bramach Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego, jest całkowicie bezpłatny. To obowiązkowy punkt podróży każdego Polaka na włoskiej ziemi.

Źródło: fondazionemm2c.org, montecassino.info.pl, polonia-wloska.org/