Kotlina Żywiecka

Kotlina Żywiecka to rozległe i malownicze obniżenie śródgórskie, położone w sercu Beskidów Zachodnich. To wyjątkowe miejsce, którego naturalnym centrum jest rejon ujścia dwóch znaczących dopływów – prawobrzeżnej rzeki Koszarawa oraz lewobrzeżnej Żylicy – do rzeki Soła. Obszar ten stanowi doskonałą bazę wypadową do poznawania uroków południowej Polski, łącząc w sobie walory przyrodnicze, turystyczne i historyczne.

Położenie geograficzne i granice

Zgodnie z naukową regionalizacją Polski, opracowaną przez wybitnego geografa Jerzego Kondrackiego, kotlina ta posiada wyraźnie zdefiniowane granice naturalne. Od zachodu otoczona jest przez pasmo, jakim jest Beskid Śląski, natomiast od północy sąsiaduje z Pogórzem Śląskim (łącząc się z nim poprzez Bramę Wilkowicką) oraz pasmem Beskid Mały. Południową i południowo-wschodnią granicę wyznaczają Beskid Makowski oraz majestatyczny Beskid Żywiecko-Orawski. Kotlina ma charakterystyczny, trójkątny kształt o wymiarach około 20 km na linii wschód-zachód oraz 15 km w osi północ-południe, zajmując powierzchnię blisko 320 km².

Ukształtowanie terenu

Dno kotliny jest zróżnicowane wysokościowo, wznosząc się od 340 do 500 m n.p.m. Teren opada łagodnie (pod kątem 2-4°) w kierunku wschodnim i północno-wschodnim, ku korytu rzeki Soły. W rzeźbie terenu można wyróżnić dwa charakterystyczne poziomy:

• Niższy stopień, którym płyną główne rzeki regionu wraz z dopływami.
• Wyższy stopień, wyraźnie zaznaczający się w zachodniej części, wznoszący się od 80 do 120 metrów ponad koryta rzek.

Wzdłuż biegu rzek takich jak Soła, Żylica, Leśnianka, Koszarawa i Łękawka, wytworzyły się płaskie terasy denne, zbudowane z nanosów rzecznych. Pozostała część obszaru charakteryzuje się obecnością łagodnych wzgórz i obłych grzbietów, które są pooddzielane malowniczymi dolinami licznych potoków.

Unikalna budowa geologiczna – Okno Tektoniczne

Południowa część kotliny to prawdziwa gratka dla geologów, stanowiąca klasyczny przykład tzw. okna tektonicznego. Okno tektoniczne Żywca jest formą podwójną, co czyni je niezwykle interesującym obiektem badawczym. W tym miejscu, spod nasuniętej płaszczowiny śląskiej (jednostki godulskiej), odsłaniają się starsze warstwy jednostki cieszyńskiej, a spod niej z kolei wyłania się płaszczowina podśląska. Taka budowa geologiczna stwarza doskonałe warunki do zgłębiania tajników tektoniki fliszu karpackiego.

Jezioro Żywieckie i sieć wodna

Dominującym elementem krajobrazu w północnej części kotliny jest Jezioro Żywieckie. Ten sztuczny zbiornik wodny powstał w wyniku spiętrzenia wód rzeki Soły przez zaporę w miejscowości Tresna. Jezioro pełni nie tylko funkcje retencyjne i energetyczne, ale jest również popularnym miejscem rekreacji i sportów wodnych.

Centrum regionu – Żywiec i okolice

Na południe od jeziora, w samym sercu kotliny, leży miasto Żywiec – główny ośrodek przemysłowy, kulturalny i administracyjny regionu. Nad miastem, w widłach rzek Soły i Koszarawy, góruje charakterystyczny masyw góry Grojec (612 m n.p.m.). Wzniesienie to jest doskonale widoczne z wielu miejsc i stanowi swoisty symbol panoramy, jaką oferuje Kotlina Żywiecka.

W miejscowości Grojec (będącej też nazwą wsi, choć tu mowa o szczycie) oraz w okolicznych dolinach, od wieków rozwijało się rolnictwo. Urodzajne gleby brunatne pokrywające wierzchowinę sprawiły, że region ten został w dużej mierze wylesiony pod uprawy rolne, co wpłynęło na obecny, otwarty krajobraz kotliny.

Klimat i walory turystyczne

Mimo silnego przekształcenia przez człowieka, region zachował ogromne walory turystyczno-rekreacyjne. Sąsiedztwo wysokich szczytów Beskidu Żywieckiego i Śląskiego oraz obecność dużego akwenu przyciągają turystów przez cały rok. Należy jednak pamiętać o specyficznym mikroklimacie. Ukształtowanie terenu sprzyja powstawaniu zastoisk zimnego powietrza przy bezwietrznej pogodzie, co skutkuje częstszymi przymrozkami oraz, niestety, problemem smogu w okresie grzewczym.

Mapa z najpopularniejszymi atrakcjami w Kotlinie Żywieckiej

Drewniany kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Gilowicach

Gilowice

Drewniany kościół pw. św. Katarzyny w Cięcinie

Cięcina

Dwór w Żywcu Moszczanicy

Żywiec

Jezioro Żywieckie

Żywiec

Kamienna dzwonnica przy kościele Narodzenia NMP w Żywcu

Żywiec

Katedra pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Żywcu

Żywiec

Muzeum Browaru Żywiec w Żywcu

Żywiec

Muzeum Czynu Zbrojnego Żywiecczyzny w Żywcu

Żywiec

Muzeum Juliana Fałata w Bystrej

Bystra

Muzeum Miejskie w Żywcu - Stary Zamek

Żywiec

Nowy Zamek w Żywcu

Żywiec

Pałac w Łodygowicach

Łodygowice

Park zamkowy w Żywcu

Żywiec

Przystań wodna "Nad Zaporą" w Tresnej

Tresna

Ratusz w Żywcu

Żywiec

Rezerwat przyrody Grapa w Żywcu

Żywiec

Rynek w Żywcu

Żywiec

Stajnia Miejska Mini Zoo w Żywcu

Żywiec

Stary Zamek w Żywcu

Żywiec

Statek Turystyczny "Ziemia Żywiecka"

Tresna

Wieża widokowa katedry pw. Narodzenia NMP w Żywcu

Żywiec

Willa „Fałatówka” w Bystrej Śląskiej

Bystra