Jaskinia Koziarnia

Jaskinia Koziarnia położona jest na terenie przepięknego Ojcowskiego Parku Narodowego, w malowniczej Dolinie Sąspowskiej. Znajduje się ona w skałach o tej samej nazwie, w orograficznie lewych zboczach wąwozu, będącym lewym odgałęzieniem głównej doliny. Z centrum Ojcowa należy kierować się szlakiem niebieskim w kierunku do Bramy Krakowskiej. Jeszcze przed nią należy pójść w prawo żółtym szlakiem na Sąspów. Po przejściu około 3 kilometrów na szlaku napotkamy pokaźny dom, w którym znajduje się Obserwatorium Sejsmologiczne należące do Instytutu Geofizyki PAN. Niedaleko tego budynku w lesie odnajdziemy wejście do opisywanego obiektu. Aby je odnaleźć, należy wejść nieco pod górkę. Wejście jest niestety zamknięte metalową kratą, gdyż grota ta wykorzystywana jest jako komora sejsmografów.

Charakterystyka korytarzy i morfologia

Do wewnątrz prowadzi duży, półkoliście sklepiony otwór o szerokości 8 metrów i wysokości 6 metrów. Zlokalizowany jest on na wysokości 385 m n.p.m. W głąb masywu biegnie bardzo obszerny korytarz o imponującej długości 60 metrów. W jego końcowej części znajduje się krótkie odgałęzienie. Drugie niewielkie odgałęzienie tworzy 9-metrowy kominek w północnej ścianie, usytuowany niedaleko samego otworu. Całkowita długość korytarzy wynosi około 90 metrów. Dno jaskini, będące obecnie bardzo nierówne, nosi wyraźne ślady prowadzonych tu historycznych prac wykopaliskowych. Na ścianach wyraźnie zaznacza się pierwotny poziom namuliska w postaci szczątków półek, które zostały mocno scementowane piękną polewą naciekową.

Historia wykopalisk i cenne badania

Osady w przyotworowej części jaskini zostały drastycznie zniszczone w 1877 roku. Cenne namulisko zostało rozkopane dla celów eksploatacyjnych przez O. Grubego, który intensywnie wydobywał stąd guano nietoperzy. W rok później badacz F. Römer przeprowadził cenne badania powierzchni namuliska, znajdując w nim liczne kości zwierzęce, wyroby kościane i krzemienne, szczątki dawnej ceramiki oraz zachowaną monetę rzymską z 140 roku naszej ery. Kompleksowe i wieloletnie badania przeprowadził w jaskini W. Chmielewski w latach 1957-1963. Prace te dostarczyły niezwykle licznych znalezisk reprezentujących znane kultury paleolityczne, w tym słynną kulturę jerzmanowicką i prądnicko-mikocką. Odkryte w kolejnych warstwach fragmenty ceramiki neolitycznej przynależą z kolei do kultur ceramiki wstęgowej rytej, lendzielskiej oraz ceramiki promienistej. W obiekcie odkryto także liczne, dobrze zachowane szczątki zwierząt z okresu ostatniego zlodowacenia. Najliczniejsze z nich były wielkie kości niedźwiedzia jaskiniowego, a poza tym znaleziono ślady łosia, sarny, jelenia, borsuka, dzika oraz groźnej hieny jaskiniowej.

Pochodzenie intrygującej nazwy i dawne przeznaczenie

Wspaniała jaskinia znana jest badaczom i okolicznym mieszkańcom od bardzo dawna. Pierwsza potwierdzona wzmianka o niej pochodzi z 1783 roku. Wtedy to został sporządzony jej dokładny opis przez miejscowego plebana na bezpośrednie zlecenie prymasa Michała Jerzego Poniatowskiego, pełniącego zaszczytną funkcję prezesa Komisji Edukacji Narodowej. Przypuszczalnie w siedemnastym lub osiemnastym wieku była ona użytkowana jako praktyczne pomieszczenie gospodarcze niewielkiego gospodarstwa rolnego. Sama nazwa wywodzi się z niezwykle ciekawej historii. Według jednej, popularnej legendy pochodzi ona od tego, że w 1812 roku, podczas trudnych wojen napoleońskich, wędrujący Francuzi trzymali w niej swoje kozy. Z kolei słynny Hugo Kołłątaj podaje nieco inną wersję, twierdząc, że nazwali ją tak sami miejscowi mieszkańcy dlatego, że to oni czasowo przetrzymywali w niej kozy i owce. Nadaje się ona wyjątkowo dobrze do tego celu, gdyż jest bardzo przestronna i ma równe podłoże. Co ciekawe, na początku dwudziestego wieku pomysłowi właściciele pobliskiego pensjonatu urządzili w szerokiej części przyotworowej rozrywkową salę taneczną. Podczas pierwszej wojny światowej, w mroźnym listopadzie 1914 roku, okoliczna ludność bezpiecznie ukrywała się w jaskini przed nadciągającymi wojskami.

Informacje praktyczne dla zwiedzających turystów

Osoby zafascynowane speleologią i historią regionu powinny bezwzględnie zapoznać się z informacjami na temat tego miejsca przed planowaną wycieczką.

• Dostępność obiektu: przez cały rok, jednak samo wejście do środka jest turystycznie niedostępne.
• Sposób zwiedzania: jaskinia zabezpieczona jest solidną kratą, a podziwianie jej wnętrza możliwe jest jedynie z bezpiecznej odległości.
• Trudności: do jej zwiedzania wewnątrz trzeba mieć specjalne i rzadko wydawane zezwolenie dyrekcji parku narodowego.
• Czas zwiedzania: zazwyczaj wynosi on około 15 minut spędzonych przed metalową kratą.
• Oświetlenie: całkowity brak infrastruktury świetlnej wewnątrz, panuje tam mrok.
• Zalecany ubiór: zawsze przydaje się wygodne, sportowe obuwie i znacznie cieplejsze okrycie, nawet podczas spacerów latem.

Nieopodal opisywanej atrakcji znajduje się piękna, stara willa zwana inaczej Polską Szwajcarią. Stanowi ona dodatkowy, architektoniczny punkt orientacyjny podczas długiego spaceru urokliwymi, leśnymi ścieżkami.