Zamek Pieniński
A-7/M z 18 kwietnia 2003 r.
Zamek Pieniński, znany również jako zamek Pieniny lub zamek św. Kingi, to ruiny fascynującej średniowiecznej warowni położonej w sercu Pienin, w granicach administracyjnych Krościenka nad Dunajcem. Obiekt ten jest jednym z najbardziej niezwykłych przykładów polskiej architektury obronnej, stanowiąc unikatowy w skali kraju model zamku wysokogórskiego, który został mistrzowsko wkomponowany w naturalny, skalisty krajobraz.
Architektura
Zamek Pieniński usytuowany jest na północnym zboczu Zamkowej Góry (792,7 m n.p.m.). Dzięki umiejscowieniu murów obronnych na wysokości między 740 a 760 m n.p.m., uznaje się go za najwyżej położony murowany zamek w polskiej części Karpat.
Kluczowe elementy konstrukcyjne:
- Mur tarczowy: Imponująca kurtyna o długości około 80 metrów i grubości 160 cm, zbudowana z miejscowego wapienia.
- Cysterna zamkowa: Unikalny zbiornik na wodę zasilany przez naturalne źródło, które bije do dziś. Dno cysterny wyłożone jest charakterystyczną czerwoną posadzką.
- Budynek bramny: Prawdopodobnie pełniący funkcję wieży ostatecznej obrony (stołpu), połączony z głównymi murami.
Warownia była niemal niemożliwa do wypatrzenia przez wroga z dolin, co stanowiło jej największy atut obronny. Całość zajmowała powierzchnię od 0,4 do 0,6 ha i mogła pomieścić nawet 100 osób oraz kilkudziesięciu żołnierzy załogi.
Przyroda i turystyka
Dziś relikty zamku znajdują się pod ścisłą ochroną w granicach Pienińskiego Parku Narodowego. Teren ten słynie z bogatej i rzadkiej roślinności naskalnej. Można tu spotkać:
- Aster alpejski,
- Smagliczkę skalną,
- Szarotkę alpejską (prawdopodobnie sztucznie wprowadzoną w XIX wieku),
- Chryzantemy Zawadzkiego.
Jak dotrzeć do zamku?
Do ruin prowadzi niebieski szlak PTTK, biegnący ze Szczawnicy lub Krościenka w stronę masywu Trzech Koron.
- Od schroniska „Trzy Korony” dzieli go zaledwie niecałe 3 km marszu.
- Tuż poniżej ruin znajduje się słynna Grota świętej Kingi z figurą świętej, będąca celem licznych pielgrzymek.
Początki budowli sięgają najprawdopodobniej początku lat 80. XIII wieku. Powstanie zamku jest nierozerwalnie związane z postacią św. Kingi, księżnej krakowskiej, która miała zlecić budowę tego bezpiecznego schronienia (tzw. refugium) dla klasztoru klarysek ze Starego Sącza.
Kluczowym momentem w historii zamku był rok 1287, kiedy to podczas III najazdu Tatarów, św. Kinga wraz z zakonnicami oraz dworem znalazła tu bezpieczny azyl. Choć tatarscy najeźdźcy próbowali zdobyć warownię, jej niedostępne położenie oraz nadciągająca odsiecz z Węgier sprawiły, że zrezygnowali z oblężenia.
W XIV i XV wieku rola zamku zaczęła słabnąć, a jego znaczenie przejął pobliski, łatwiej dostępny zamek w Czorsztynie. Choć przez lata sądzono, że zamek popadł w ruinę już w XV wieku, najnowsze badania archeologiczne sugerują, że mógł być on użytkowany znacznie dłużej, niż wcześniej zakładano.
Zamek Pieniński to nie tylko historia i archeologia, ale także bogata warstwa legendarna. Najpopularniejsza z nich opowiada o "cudzie mgły", która miała zasłonić zamek przed Tatarami podczas oblężenia, ratując tym samym przebywające wewnątrz mniszki. Do dziś wodzie ze źródełka św. Kingi przypisuje się właściwości uzdrawiające.
Zamek, po gruntownych pracach zabezpieczających i archeologicznych prowadzonych w latach 2020–2021, jest ponownie dostępny dla turystów, stanowiąc jeden z najbardziej nastrojowych punktów na mapie Pienin.
Inne obiekty znajdujące się w:
Pieniński Park Narodowy
- Czerwony Klasztor
- Droga Pienińska
- Dyrekcja Pienińskiego Parku Narodowego
- Grajcarek w Szczawnicy
- Grota Zyblikiewicza
- Jezioro Czorsztyńskie
- Kapliczka św. Kingi w Krościenku nad Dunajcem
- Kładka "Zerwany Most" Krościenko nad Dunajcem
- Nad Ogródki (940 m n.p.m.)
- Niżnia Okrąglica (946 m n.p.m.)
- Palenica (722 m n.p.m)
- Pańska Skała (920 m n.p.m.)
- Parking elektrownia wodna Niedzica
- Parking pod Palenicą
- Parking Pod Sokolicą
- Parking przy Dunajcu
- Parking przy kładce w Krościenku nad Dunajcem
- Parking przy przystani w Krościenku nad Dunajcem
- Parking przy spływie w Sromowcach Wyżnych
- Parking przy Zamku w Niedzicy
- Parking przy Zaporze Niedzica
- Parking Sromowce Niżne
- Parking Szczawnica ul. Flisacka
- Parking u stóp Trzech Koron Sromowce Niżne
- Parking ul. Widokowa w Niedzicy
- Parking Velo w Czorsztynie
- Parking Zamek Czorsztyn
- Pawilon Edukacyjny w Czorsztynie
- Pawilon Edukacyjny w Sromowcach Niżnych
- Pawilon Edukacyjny w Sromowcach Wyżnych
- Pawilon Edukacyjny w Szczawnicy
- Pieniński Przełom Dunajca
- Platforma widokowa na Okrąglicy (Trzy Korony)
- Płaska Skała (950 m n.p.m.)
- Promenada spacerowa wzdłuż Grajcarka w Szczawnicy
- Schronisko PTTK "Orlica" w Szczawnicy
- Schronisko PTTK „Trzy Korony”
- Sokola Perć
- Sokolica (747 m n.p.m.)
- Spływ Przełomem Dunajca (Sromowce Niżne - Szczawnica/Krościenko)
- Spływ Przełomem Dunajca (Sromowce Wyżne - Szczawnica/Krościenko)
- Spływy Dunajcem - Przystań Krościenko nad Dunajcem
- Spływy Dunajcem - Przystań Szczawnica
- Spływy Dunajcem - Przystań Szczawnica II
- Szlak Krościenko nad Dunajcem-Sokolica pętla
- Szlak rowerowy Krościenko nad Dunajcem-Czerwony Klasztor
- Szlak rowerowy Krościenko-Przełęcz Sosnów
- Szlak rowerowy Szczawnica-Czerwony Klasztor
- Szlak Sokolica ze Szczawnicy (z przeprawą)
- Szlak Trzy Korony z Krościenka nad Dunajcem - pętla
- Szlak Trzy Korony ze Sromowiec Niżnych - pętla
- Trzy Korony (982 m n.p.m.)
- Wąwóz Szopczański
- Zamek Niedzica
- Zamek Pieniński
- Zamek w Czorsztynie
Inne obiekty znajdujące się w:
Pieniny
- Aleja Podróżników, Odkrywców i Zdobywców
- Bacówka "Pod Durbaszką"
- Budynek administracji dóbr (tzw. Leśniczówka) w Niedzicy
- Drewniana zabudowa na Polanie Sosny w Niedzicy
- Drewniany kościół pw. św. Katarzyny w Sromowcach Niżnych
- Droga Pienińska
- Dunajec w Szczawnicy
- Dwór Szalayów w Szczawnicy
- Grajcarek w Szczawnicy
- Jezioro Czorsztyńskie
- Jezioro Sromowskie
- Kotuńka
- Nad Ogródki (940 m n.p.m.)
- Niżnia Okrąglica (946 m n.p.m.)
- Palenica (722 m n.p.m)
- Pańska Skała (920 m n.p.m.)
- Park Dolny w Szczawnicy
- Parking przy Zamku w Niedzicy
- Pieniński Park Narodowy
- Platforma widokowa na Okrąglicy (Trzy Korony)
- Płaska Skała (950 m n.p.m.)
- Punkt widokowy przy Bacówce Bukowinki
- Rafting przełomem Dunajca (Sromowce Wyżne - Szczawnica)
- Rezerwat "Wąwóz Homole” im. Jana Wiktora
- Rezerwat przyrody "Biała Woda"
- Schronisko PTTK "Orlica" w Szczawnicy
- Schronisko PTTK „Trzy Korony”
- Sokola Perć
- Sokolica (747 m n.p.m.)
- Spływ Przełomem Dunajca (Sromowce Niżne - Szczawnica/Krościenko)
- Spływ Przełomem Dunajca (Sromowce Wyżne - Szczawnica/Krościenko)
- Spływy Dunajcem - Przystań Krościenko nad Dunajcem
- Stacja narciarska Palenica-Szafranówka w Szczawnicy
- Szlak Trzy Korony z Krościenka nad Dunajcem - pętla
- Szlak Trzy Korony ze Sromowiec Niżnych - pętla
- Trzy Korony (982 m n.p.m.)
- Wąwóz Szopczański
- Wieża widokowa Żar (Zor, Branisko)
- Willa Chata Spiska
- Wozownia przy zamku w Niedzicy
- Wysoka /Wysokie Skałki/ (1050 m n.p.m.)
- Zamek Niedzica
- Zamek Pieniński
- Zamek w Czorsztynie
- Źródło "Szymon" w Szczawnicy


