Wąwóz Szopczański

Wąwóz Szopczański, znany również jako Wąwóz Sobczański, to niezwykle atrakcyjny turystycznie kanion położony w Pieninach Środkowych na terenie województwa małopolskiego. Znajduje się w gminie Czorsztyn, w miejscowości Sromowce Niżne, stanowiąc naturalną granicę między zachodnimi stokami Trzech Koron a wschodnimi zboczami Podskalniej Góry. Jest to obszar objęty ochroną w ramach Pienińskiego Parku Narodowego, a jego dnem spływa Szopczański Potok, który uchodzi niżej do Macelowego Potoku. To właśnie tędy prowadzi najkrótsze piesze połączenie między Krościenkiem a Sromowcami Niżnymi, co czyni go jednym z kluczowych punktów na mapie pienińskich wędrówek.

Spór o nazwę

Choć na mapach Geoportalu i w wielu przewodnikach można spotkać nazwę Wąwóz Sobczański, etymologia tego miejsca budzi pewne kontrowersje. Zwolennicy tej wersji wywodzą ją od góralskiego imienia Sobek (Sebastian). Jednak znany badacz Pienin, Józef Nyka, wskazuje, że jest to błędna interpretacja. Prawidłowa nazwa – Wąwóz Szopczański – pochodzi bowiem od położonej powyżej polany Szopka.

Opis trasy i formacje skalne

Wejście na szlak od strony Sromowiec Niżnych (z tzw. Równi) znajduje się tuż za schroniskiem PTTK „Trzy Korony”. Bramę do wąwozu tworzą dwie potężne formacje: Skała Pod Ogródki (w masywie Trzech Koron) oraz Cieplica (w masywie Podskalniej Góry). Ta druga zawdzięcza swoją nazwę lokalnym obserwacjom – to właśnie na jej piargach najszybciej topniały zimowe śniegi.

Wędrując w górę kanionu, turysta mija imponujące urwiska. Po lewej stronie wznosi się żółtawa Oberwana Skała, a naprzeciw niej opada żleb Szeroka Spuszczalnica. Wąwóz w pewnym momencie rozwidla się na dwa ramiona:

• Za Kocioł (lewe ramię),

• Pod Kopą (prawe ramię, którym prowadzi szlak turystyczny).

Powyżej rozwidlenia dominuje 20-metrowa Rojowa Skała. Ścieżka przeciska się tu wąską szczeliną, a w zachodnim zboczu (zwanym Pod Ściany) ukryte są jaskinie. Choć krążą o nich legendy o ukrytych skarbach, pewne jest, że dawniej ich okopcone stropy dawały schronienie miejscowej ludności.

Im wyżej, tym szlak staje się bardziej wymagający. Dolna część trasy obfituje w luźne kamienie, natomiast górna to system drewnianych schodów pnących się zakosami przez las na tzw. Czoło. Wysiłek podejścia bywa na tyle duży, że docelowa Przełęcz Szopka bywa żartobliwie (lub z ulgą) nazywana przełęczą „Chwała Bogu”. W tej partii warto zwrócić uwagę na Kopę Siana – charakterystyczną turnię przypominającą kształtem stóg lub, jak pisał Kazimierz Sosnowski, „koniec olbrzymiego miecza wystającego z ziemi”.

Bogactwo przyrodnicze

Wąwóz Szopczański to nie tylko skały, ale i niezwykle cenna przyroda. Aby chronić nawapienne murawy przed zarastaniem, stosuje się tu ochronę czynną. Występuje tu bogactwo gatunków drzew, w tym jawory, buki, jodły czy rzadkie wierzby siwe.

Na skałach można spotkać rośliny wapieniolubne, takie jak:

• smagliczka skalna (występująca masowo),
• pluskwica europejska,
• dwulistnik muszy,
• starzec pomarańczowy.

W latach 80. odkryto tu również bardzo rzadkie i zagrożone wyginięciem gatunki porostów, m.in. łuskotka wątrobiastego czy pawężnicę psią. Ciekawostką botaniczną jest fakt, że odnotowano tu nielegalną introdukcję ostróżki wyniosłej – rośliny, która naturalnie w Pieninach nie występuje.