Grupy obiektów:Twierdza Przemyśl

Twierdza Przemyśl - Fort W Xa "Pruchnicka droga"

Nr w rejestrze zabytków:
A-1431 z 29.11.2016
Data powstania obiektu: 1895-1897 r.

Dobrze zachowany w partiach ziemnych fort prezentuje wysokie wartości naukowe jako przykład jednowałowego fortu przeznaczonego do obrony bliskiej z pancernymi tradytorami.

Fort posiada również duże walory krajobrazowe. Jako istotny element zespołu fortyfikacji Twierdzy Przemyśl stanowi ważny zabytek o znaczeniu europejskim.

Fort GZW (Gürtel-Zwischenwerk) Xa „Pruchnicka Droga” jest jednowałowym fortem pancernym obrony bliskiej. Zlokalizowany jest na wysuniętym w kierunku pn.-zach. cyplu wzgórza o kulminacji 280,71 m n.p.m. na pd.-wsch. od Ujkowic.

Powierzchnia fortu: 2,62 ha, w granicach działek fortecznych: 6,18 ha.

Fort zbudowany jest na planie zbliżonym do spłaszczonego bastionu, otoczony suchą fosą pełnoprofilową. Przed czołem i barkami fortu znajduje się druga fosa o spłaszczonym stoku. Spłaszczenie rzutu miało na celu utrudnienie trafienia fortu przy ostrzale stromotorowym. Zachowane są ziemne elementy fortu – wał piechoty (czołowe, barkowe i szyjowe), wał osłaniający koszary szyjowe, fosy (pełnoprofilowa i ze spłaszczonym stokiem). Po koszarach szyjowych zachowane są fragmenty ściany narażonej, ślady ścian bocznych i ściany przelotni. Po schronie centralnym – ściana narażona, ściany boczne oraz ściany oporowe wybieżni. Zachowane są także pozostałości tradytorów pancernych. W otoczeniu fortu znajdują się drogi forteczne: dojazdowa i rokadowa oraz pozostałości zieleni maskującej.

Fort dostępny jest do zwiedzania bez ograniczeń. Znajduje się na „Szlaku fortecznym turystyki kulturowej Północna Rokada w Twierdzy Przemyśl”, czarnym szlaku turystycznym oraz na zielonym szlaku rowerowym – trasa północna po fortach Twierdzy Przemyśl.

Źródło: zabytek.pl

W 1887 r. podczas gorączkowych prac mających na celu postawienie twierdzy w stan gotowości bojowej, w miejscu planowanego, a nie ukończonego szańca FS z lat 1854-1855 wzniesiono prowizoryczną, międzypolową baterię artylerii nr 7 „Nord”. Bateria została uzbrojona w 4 działa 12 cm M.61 na wysokich lawetach.

Podczas dużej „pancernej” rozbudowy twierdzy, w latach 1895-1897 baterię przebudowano na międzypolowy fort obrony bliskiej GZW Xa „Pruchnicka Droga”. W czole fortu umieszczono stanowiska piechoty, zaś w barkach baterie pancerne w tradytorach do obrony międzypól. Tradytory wyposażono w kazamaty pancerne ze ścianami czołowymi nachylonymi pod kątem 60°, co miało powodować rykoszetowanie pocisków. Rozwiązanie to zostało zaprojektowane w Dyrekcji Inżynierii w Przemyślu, kierowanej od 1892 r. przez Moritza von Brunnera. Kazamaty pancerne wyprodukowały zakłady Skoda w liczbie 10 sztuk. 2 kazamaty umieszczono w lewym barku, a 4 w barku prawym. Kolejne 4 tego typu pancerze zastosowano w tradytorach fortu GHW II Jaksmanice. Na zapolu fortu Xa, po pn. stronie głównej drogi rokadowej zlokalizowano sprzężoną z nim baterię artylerii obrony bliskiej (Batterie 2) z 4 otwartymi stanowiskami ogniowymi dział 9 cm Feldkanone M.75 na wysokich lawetach i 2 granatoodpornymi schronami w poprzecznicach.

Fort Xa stanowił główne dzieło obronne grupy fortowej Pruchnikerstrasse (IV obwód obronny Żurawica) złożonej z fortu, sprzężonej baterii obrony bliskiej oraz 2 baterii polowych. Uzbrojenie fortu stanowiło 6 dział kazamatowych 8 cm M.94 do strzelnic minimalnych (Minimalschartenkanone). Uzbrojenie baterii sprzężonej – 4 działa 8 cm

M.75 na wysokich lawetach (wymienione później na 4 działa 9 cm M.75/94 na wysokich lawetach). Załogę fortu wraz baterią sprzężona stanowiła ½ kompanii piechoty i ½ kompanii artylerii. Zadaniem fortu i baterii było wspieranie fortu GHW X Orzechowce, flankowanie jego przedpola, przedpoli fortów GZW XIa Cegielnia i GHW XI Duńkowiczki oraz obu międzypól.

W czasie pierwszego oblężenia twierdzy (18.09-9.10.1914) fort Xa wspierał obronę sąsiedniego fortu XIa „Cegielnia” szturmowanego przez artylerię i piechotę rosyjską. Przed poddaniem twierdzy w 2 oblężeniu (9.11.1914–22.03.1915) wysadzono w powietrze tradytory. Podczas 3 oblężenia (29.05-4.06.1915), w dn. 2.06.1915 r. zdobyła fort niemiecka 11. Bawarska Dywizja Piechoty. W l. 70-tych XX w. rozebrano koszary szyjowe i schron centralny. W następnych latach zniwelowano baterię sprzężoną. W ramach projektu „Zagospodarowanie zespołu zabytkowego Twierdzy Przemyśl w celu udostępnienia dla turystyki kulturowej, etap I” realizowanego w l. 2013-2015 przez Związek Gmin Fortecznych Twierdzy Przemyśl uczytelniono i wyeksponowano strukturę fortu – uporządkowano zieleń i teren fortu, zasypano ubytek w wale szyjowym, wytyczono trasę zwiedzania z zabezpieczeniem miejsc niebezpiecznych, zamontowano tablice informacyjne, ławki, kosze na śmieci i stojak na rowery.

Źródło: zabytek.pl

Zaktualizowano 3 miesiące temu

Inne obiekty znajdujące się w:
Twierdza Przemyśl

Dane teleadresowe

37-710 Orzechowce
place
49.844384027672696, 22.761205163746496Skopiowano do schowka
N49º50'39.782", E22º45'40.339"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Ruina/pozostałości
Miejsce/obiekt znajdujące się obecnie w stanie ruiny lub z którego pozostały jedynie niewielkie ślady świadczące o jego dawnym istnieniu.
Wstęp bezpłatny
Dostęp 24h/7
Obiekt publiczny, dostępny dla wszystkich 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu (np. pomnik w parku, przydrożny krzyż itp.).
austriackie
Obiekty militarne wybudowane przez wojsko austriackie.

Inne w kategorii: Militaria To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.