Altana muzyczna w Szczawnicy

Altana muzyczna w Szczawnicy to jeden z najbardziej finezyjnych i urokliwych obiektów małej architektury, jakie można podziwiać na terenie pienińskiego kurortu. Stanowi ona nieodłączny element krajobrazu kulturowego miasta, będąc świadectwem czasów, gdy życie towarzyskie i kulturalne uzdrowiska toczyło się w rytm muzyki granej na żywo. Ten zabytkowy pawilon, usytuowany w malowniczym otoczeniu zieleni, przyciąga wzrok spacerowiczów swoją lekką, ażurową konstrukcją oraz bogactwem detali snycerskich, które nawiązują do najlepszych wzorców budownictwa regionalnego. Jest to miejsce, w którym historia spotyka się z naturą, tworząc niepowtarzalną atmosferę sprzyjającą relaksowi i kontemplacji.

Lokalizacja w Parku Dolnym

Obiekt znajduje się na terenie jednego z najważniejszych założeń parkowych, jakimi szczyci się Szczawnica. Altana została posadowiona w dolnej części Parku Dolnego, który sam w sobie jest zabytkiem sztuki ogrodowej, założonym w latach 1861–1868. Budowla usytuowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie głównej alejki parkowej, która biegnie wzdłuż ulicy Głównej. Takie umiejscowienie sprawia, że jest ona łatwo dostępna dla turystów i kuracjuszy, stanowiąc doskonały punkt orientacyjny oraz miejsce odpoczynku podczas spacerów po uzdrowisku.

Rola kulturalna i historia powstania

Wzniesienie altany datuje się na początek XX wieku. Od samego początku pełniła ona funkcję ściśle związaną z umilaniem czasu osobom przebywającym na kuracji. Służyła jako pomieszczenie dla orkiestry zdrojowej, która regularnie dawała tutaj koncerty. Muzyka płynąca z drewnianego pawilonu roznosiła się po alejkach parku, tworząc tło dla życia towarzyskiego, rozmów i spacerów. Było to serce artystyczne tej części uzdrowiska, gdzie kultura wysoka spotykała się z ludyczną potrzebą rozrywki, tak ważną dla dobrostanu psychicznego pacjentów.

Architektura i styl zakopiański

Altana jest budowlą drewnianą, która w swojej formie wyraźnie nawiązuje do elementów stylu zakopiańskiego, tak charakterystycznego dla regionu Podhala i Pienin w tamtym okresie. Została ona założona na planie krzyża równoramiennego, w który wpisano kwadrat. Dzięki takiemu rozwiązaniu bryła obiektu jest zwarta, a jednocześnie dynamiczna dzięki zastosowaniu ryzalitów. Jest to budynek jednokondygnacyjny, o konstrukcji szkieletowej i otwartej, co nadaje mu niezwykłej lekkości i pozwala na swobodny przepływ powietrza oraz dźwięku.

Konstrukcja dachu i detale zewnętrzne

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów altany jest jej skomplikowany i ozdobny dach. Jest to konstrukcja namiotowa, czterospadowa i łamana. Na osiach ryzalitów umieszczono cztery facjatki zwieńczone daszkami przyczółkowymi, co urozmaica linię dachu. W centralnym punkcie, na przecięciu kalenic, wznosi się dach typu brogowego, który został zwieńczony ozdobną sterczyną. Całość pokryta jest blachą, a więźba dachowa wykonana została w systemie krokwiowym z drewna.

Budowla posadowiona jest na solidnej podmurówce wykonanej z kamienia łamanego, co zapewnia jej stabilność i izolację od gruntu. Do wnętrza prowadzą czterostopniowe, cementowe schody, zapraszające spacerowiczów do wejścia. Elewacje altany są ażurowe i trójosiowe, co pozwala na podziwianie otoczenia z wnętrza pawilonu. Warto zwrócić uwagę na belki konstrukcyjne, które są fazowane, co świadczy o dbałości o detale wykończeniowe.

Zdobienia snycerskie i wnętrze

Kunszt dawnych mistrzów ciesielskich widoczny jest w licznych elementach dekoracyjnych. Słupy wspierające dach są fazowane i posiadają wyodrębnione głowice, a ich górną część zdobi dekoracyjny fryz kratownicowy. W ryzalitach przęsła zostały zamknięte efektownymi, półkolistymi arkadami, które dodają budowli elegancji. Przestrzeń między słupami wypełniają kratownicowe balustrady, które pełnią funkcję zarówno ochronną, jak i estetyczną.

Wnętrze altany kryje w sobie piękny strop belkowy o układzie kasetonowym, z pokryciem wykonanym z desek. Szczególnym smaczkiem dla miłośników architektury drewnianej są ostatki belek stropowych, które zostały wycięte w esowate kształty. Szczyty dachu są szalowane pionowo deskami, na które nałożono listwowy ornament w postaci charakterystycznych „słoneczek” – motywu często spotykanego w sztuce ludowej i stylu zakopiańskim.