Altana widokowa w Szczawnicy

Altana widokowa w Szczawnicy to jeden z tych obiektów, które mimo upływu lat nie tracą na swoim uroku, stanowiąc wizytówkę tradycyjnej architektury uzdrowiskowej. Ten drewniany pawilon, ukryty w zieleni, jest nie tylko miejscem odpoczynku dla kuracjuszy, ale przede wszystkim cennym zabytkiem, który przenosi nas w czasy świetności galicyjskich kurortów. Usytuowana malowniczo na stoku, w samym sercu jednego z najważniejszych założeń parkowych miasta, altana przyciąga wzrok misternymi zdobieniami i lekką, ażurową konstrukcją. Jest to doskonały przykład na to, jak sztuka użytkowa może harmonijnie współgrać z otaczającą przyrodą, tworząc przestrzeń sprzyjającą relaksowi i kontemplacji.

Lokalizacja w Parku Dolnym

Zabytkowa budowla znajduje się w górnej części Parku Dolnego, który sam w sobie jest miejscem o bogatej historii. Park ten został założony w latach 1861–1868 i od tego czasu służy gościom odwiedzającym miasto Szczawnica. Altana usytuowana jest bezpośrednio przy jednej z alejek spacerowych, na naturalnym wzniesieniu terenu, co zapewnia odwiedzającym przyjemną perspektywę widokową na otaczającą zieleń. Takie umiejscowienie sprawia, że jest ona łatwo dostępna dla spacerowiczów, a jednocześnie oferuje nieco intymności, będąc lekko wyniesioną ponad główny ciąg pieszy.

Architektura w stylu zakopiańskim

Altana została wzniesiona w pierwszej ćwiartce XX wieku i reprezentuje cechy tak zwanego stylu zakopiańskiego, który był niezwykle popularny w tamtym okresie na terenach Podhala i w sąsiednich Pieninach. Obiekt został założony na planie krzyża greckiego, co nadaje mu symetrię i elegancję. Jest to konstrukcja drewniana, słupowa i otwarta, co nadaje bryle lekkości i przewiewności – cech tak pożądanych w budownictwie parkowym. Całość posadowiona jest na solidnej, kamiennej piwniczce, która stanowi trwałą podmurówkę dla drewnianej nadbudowy.

Dach i detale snycerskie

To, co najbardziej zachwyca w konstrukcji altany, to jej dach oraz bogate detale snycerskie. Budynek przekryty jest dachami przyczółkowymi, które są odrębne dla każdego z ramion krzyża. Kalenice tych dachów krzyżują się w centralnym punkcie, a na ich przecięciu umieszczono charakterystyczną wieżyczkę na planie kwadratu. Wieżyczka ta pełni funkcję dekoracyjną, a jej ściany zdobi motyw szarotki wpisany w rozetę – symbol flory górskiej.

Szczyty dachów są szalowane pionowo deskami i ozdobione popularnym w sztuce ludowej motywem „słoneczka”. Dodatkowego uroku dodają fryzy arkadowe biegnące pod okapami. Więźba dachowa jest drewniana, o konstrukcji krokwiowej, a samo pokrycie wykonano z blachy, co zapewnia trwałość i ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Belki konstrukcyjne są fazowane, co świadczy o dbałości o każdy, nawet najmniejszy detal wykończenia.

Wnętrze i ornamentyka

Elewacje altany są ażurowe i trójosiowe, co zapewnia swobodny przepływ powietrza i światła. Słupy podtrzymujące dach są w dolnej części połączone pełną balustradą. Balustrada ta nie jest jednak zwykłą przegrodą – została ozdobiona geometrycznym ornamentem, który wzbogaca wizualnie dolną partię budynku. W górnej części słupy połączone są krzyżownicami, co dodatkowo usztywnia konstrukcję i dodaje jej dekoracyjnego charakteru.

Wchodząc do wnętrza, warto spojrzeć w górę. Znajduje się tam strop belkowy, kasetonowy, z pokryciem wykonanym z desek. Uwagę zwracają ostatki belek stropowych, które zostały starannie wycięte w esowate kształty. Taka dbałość o detale wnętrza sprawia, że odpoczynek w tym miejscu staje się obcowaniem z rzemiosłem artystycznym najwyższej próby.

Historia źródła Wanda

Powstanie altany jest ściśle związane z występowaniem w tym miejscu wód mineralnych. Obiekt został wybudowany nad zdrojem „Wanda”, który został odkryty i udostępniony kuracjuszom w 1867 roku. Źródło to było jednym z wielu skarbów, z których słynął Dolny Zakład. Wzniesienie reprezentacyjnej altany nad ujęciem wody miało na celu nie tylko ochronę źródła, ale także stworzenie godnej oprawy dla rytuału picia wody leczniczej, który był nieodłącznym elementem ówczesnych kuracji.

Dostępność dla turystów

Obecnie obiekt jest dostępny zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Turyści i kuracjusze mogą swobodnie wchodzić do środka, by schronić się przed słońcem lub deszczem, a także by podziwiać kunszt dawnych cieśli. Altana stanowi ważny punkt na mapie zabytków uzdrowiskowych i jest doskonałym celem spacerów po Parku Dolnym, pozwalając na chwilę wytchnienia w otoczeniu historii i przyrody.