Plac Dietla w Szczawnicy

Plac Dietla w Szczawnicy to bez wątpienia jedno z najbardziej reprezentacyjnych i urokliwych miejsc na mapie tego pienińskiego kurortu. Stanowi on historyczne i towarzyskie serce uzdrowiska, przyciągając kuracjuszy oraz turystów swoją niepowtarzalną atmosferą, zabytkową architekturą i bliskością natury. Jest to idealny punkt startowy do spacerów po mieście oraz wycieczek w góry, łącząc w sobie walory wypoczynkowe z bogatą historią regionu.

Lokalizacja i malownicze otoczenie

Ten wyjątkowy plac położony jest w samym centrum strefy uzdrowiskowej miasta Szczawnica. Jego usytuowanie jest niezwykle atrakcyjne krajobrazowo – znajduje się on u podnóża góry Bryjarki, w malowniczej dolinie potoku Grajcarka. Otaczają go strome, górskie zbocza, które porośnięte są gęstymi lasami bukowo-jodłowymi, co zapewnia specyficzny mikroklimat i cieszy oko zielenią. Plac stanowi ważny węzeł komunikacyjny dla ruchu pieszego w części zdrojowej, gdyż odbiegają od niego istotne ulice: Kowalczyk, Zdrojowa oraz Jana Wiktora.

Historia Rynku Szczawnickiego

Dzieje tego miejsca sięgają połowy XIX wieku. Plac, pierwotnie nazywany „Rynkiem Szczawnickim”, został ukształtowany po 1853 roku. Powstanie tej przestrzeni było możliwe dzięki pracom inżynieryjnym polegającym na uregulowaniu koryta Potoku Szczawnego. Od samego początku pełnił on funkcję centrum życia społecznego, stanowiąc miejsce zgromadzeń publicznych oraz targów, gdzie tętniło życie lokalnej społeczności i przyjezdnych gości.

Ważnym momentem w historii placu było uhonorowanie zasłużonego dla polskich uzdrowisk lekarza i polityka. Dnia 29 sierpnia 1865 roku uroczyście odsłonięto tu obelisk Józefa Dietla. To właśnie od tego pomnika, choć dopiero po II wojnie światowej, plac zyskał swoją obecną nazwę. Przestrzeń ta zmieniała się na przestrzeni lat, dostosowując się do potrzeb kolejnych pokoleń. W okresie międzywojennym w centralnym punkcie zainstalowano fontannę, która stała się ozdobą rynku.

W kolejnych dekadach pojawiały się nowe elementy małej architektury. W 1957 roku postawiono tu charakterystyczną, żelbetową figurę kobiety z dzbanem, zaprojektowaną przez Stanisława Marcinowa. Początek XXI wieku przyniósł kolejne zmiany mające na celu podniesienie estetyki tego miejsca. W 2012 roku przeprowadzono prace remontowe fontanny i ustawiono nową rzeźbę z brązu, której autorem jest Michał Batkiewicz. Wcześniej, na początku XX wieku, plac również poddawany był procesom rewitalizacji, co świadczy o ciągłej dbałości włodarzy o ten reprezentacyjny fragment miasta.

Zabytkowa architektura wokół placu

Spacerując po placu Dietla, nie sposób nie zwrócić uwagi na otaczające go budynki. Znajduje się tu zespół cennych zabytków, które tworzą unikalny klimat dawnego uzdrowiska. Wśród nich wyróżniają się wille reprezentujące styl uzdrowiskowy, z których wiele wpisanych jest do rejestru zabytków:

• willa „Pod Bogurodzicą” – obiekt o wyjątkowej wartości historycznej,
• willa „Stara Kancelaria” – budynek pełniący niegdyś funkcje administracyjne,
• willa „Danusia” – urokliwy przykład architektury pensjonatowej,
• willa „Pałac” – jedna z najbardziej okazałych budowli w tym rejonie,
• willa „Holenderka” – wyróżniająca się ciekawą formą architektoniczną,
• willa „Nad Zdrojami” – ściśle związana z funkcją leczniczą uzdrowiska,
• willa „Szwajcarka” – nawiązująca stylem do alpejskich wzorców budownictwa.