Obszar Warowny "Śląsk" (OWŚ)

Data powstania obiektu: 1933-1939 r.

Obszar Warowny Śląsk – polska umocniona pozycja obronna przecinająca obszar Górnego Śląska, stanowiąca niegdyś potężne pasmo warowne, broniące podstawowego rejonu przemysłowego II RP przed agresją III Rzeszy.

Obszar Warowny Śląsk rozciąga się na odcinku około 60 kilometrów, od miejscowości Przeczyce na północy po miejscowość Wyry na południu. Była to linia umocnień stałych i polowych dodatkowo uzupełniona szeregiem obiektów towarzyszących lub zabezpieczających (w sumie ok. 180 budowli). Dziś stanowi wyjątkowy w skali kraju zabytek polskiej myśli fortyfikacyjnej z okresu międzywojennego.

W skład poszczególnych punktów oporu wchodziły najczęściej:

  • schrony bojowe,
  • ciężkie schrony bojowe,
  • tradytory artyleryjskie,
  • fortyfikacje polowe,
  • koszary,
  • magazyny,
  • schrony polowe,
  • schrony pozorno–bojowe i pozorne.

Te ostatnie to budowle sugerujące istnienie dużego i dobrze uzbrojonego schronu bojowego. W rzeczywistości wznoszono jedynie żelbetowe ściany, często wraz z pozornymi kopułami, wypełniając ich wnętrze ziemią. 

Fortyfikacje Obszaru Warownego Śląsk (stan na sierpień 1939 r.):

  1. Pododcinek "Przeczyce" (w budowie)
  2. Pozycja polowa "Nowa Wieś"
  3. Pozycja polowa nad rzeką Brynicą
  4. Pododcinek "Niezdara" (w budowie)
  5. Pozycja polowa nad zalewem Kozłowa Góra
  6. Punkt oporu "Bobrowniki"
  7. Punkt oporu "Kamień"
  8. Punkt oporu "Dąbrówka"
  9. Punkt oporu "Łagiewniki"
  10. Punkt oporu "Godula"
  11. Punkt oporu "Nowa Wieś"
  12. Punkt oporu "Szyb Artura"
  13. Punkt oporu "Kochłowice"
  14. II linia
  15. Pozycja polowa w lesie Panewniki
  16. Pozycja polowa nad rzeką Jamną
  17. Pododcinek "Śmiłowice" (w budowie)
  18. Pododcinek "Łaziska" (w budowie)
  19. Pododcinek "Wyry" (w budowie)
  20. Pozycja polowa nad rzeką Gostynią

 

 

Źródło: wikipedia.pl / fortyfikacja.pl

 

 

Obszar Warowny "Śląsk" to ufortyfikowana pozycja obronna osłaniająca Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP), który przed II wojną światową w większości znajdował się po polskiej stronie granicy. Władze zdawały sobie sprawę że ten obszar będzie szczególnie narażony na działania wojenne ze względu na bezpośrednie położenie przy granicy. Mimo to do momentu dojścia Hitlera do władzy (1933 r.) większym zagrożeniem dla Rzeczpospolitej był ZSRR i dlatego pierwsze fortyfikacje stałe zaczęto budować w latach 30-tych na Polesiu. Jednak o tym, że obszar przemysłowy Górnego Śląska uważano za zagrożony świadczy fakt, że pod koniec lat 20-tych rozkazem Głównego Inspektora Sił Zbrojnych (GISZ) Józefa Piłsudskiego obwarowano obszary Katowic i Chorzowa. Pierwsze schrony zostały wzniesione w 1933 roku. Późniejsza coraz bardziej agresywna polityka Hitlera doprowadziła do opracowania prowizorycznego planu obrony N, efektem którego było zlecenie gen. Kutrzebie prac projektowych nad linią fortyfikacji na Górnym Śląsku. Tak powstało opracowanie zwane "Memorandum gen. Kutrzeby" z 26 stycznia 1938 r., w którym to generał wskazywał na konieczność ufortyfikowania najbardziej zagrożonych odcinków. Niemcy w tym samym czasie wznosili umocnienia przygraniczne na tzw. Pozycji Górnośląskiej. Sytuacje skomplikował dodatkowo rozpad Czechosłowacji i spowodowane tym wydłużenie granicy z Niemcami. Wtedy podjęto decyzję o budowie umocnień w Węgierskiej Górce. Na Górnym Śląsku w latach 1933-1935 wzniesiono samodzielne zespoły schronów bojowych (tzw. punkty oporu) na skrzydłach i w centrum pozycji osłonowych. W drugim etapie w latach 1936-1938 połączono izolowane dotychczas "punkty oporu" ciągłą linia umocnień stałych. Linię czołową uzupełniały: druga linia schronów bojowych, obiekty pozorne, ufortyfikowane koszary, sieć telefoniczna, sieć przeszkód terenowych oraz zalewy na rzece Brynica. W ten sposób powstał Obszar Warowny "Śląsk", czyli pozycja o długości około 32 km, przebiegająca od miejscowości Niezdara na północy przez Bobrowniki, Dąbrówkę Wielką, Łagiewniki, Nowy Bytom i Halembę do Kochłowic na południu. Wyróżniono w tej strukturze trzy odcinki obronne: "Bobrowniki", "Chorzów" i "Kochłowice". Dowódcą Obszaru Warownego "Śląsk" mianowano płk. Wacława Klaczyńskiego. Schron dowodzenia całej linii umocnień znajdował się w Chorzowie. Ostatni etap budowy nastąpił w 1939. Wówczas przystąpiono do rozbudowy skrzydeł, na południu o Odcinek Mikołów (18 km), a na północy o Odcinek Tąpkowice (14 km). Odcinki te nie zostały w pełni ukończone ze względu na przerwanie prac rozpoczęciem działań wojennych w 1939 roku. Łączna długość wszystkich fortyfikacji wzrosła do około 60 km w 9 silnych punktach oporu. Całość linii to 170 ciężkich i średnich schronów bojowych połączonych przez zapory przeciwpancerne, przeciwpiechotne oraz utworzone zalewy na rzekach Brynica, Kłodnica, Gostynka i Pszczyna. Budowa schronów trwała aż do samego wybuchu wojny. Obecnie całość śląskich umocnień nazywana jest Obszarem Warownym "Śląsk", jednakże należy pamiętać, że jest to nazwa nieformalna (nawet w dokumentach Armii "Kraków" umocnienia na Górnym Śląski figurują pod nazwą "obszar umocniony Górny Śląsk").

Źródło:

  • "Fortyfikacje Obszaru Warownego 'Śląsk'" , Pro Fortalicium, Piekary Śląskie 2006
  • Sadowski Jerzy, Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk" w Chorzowie, Wyd. INFORT, Gliwice 2004
  1. "Fortyfikacje Obszaru Warownego 'Śląsk'" , Pro Fortalicium, Piekary Śląskie 2006
  2. Zeszyty Tarnogórskie nr 16, Fortyfikacje Śląska i pogranicza 1993, Tarnowskie Góry 1993
  3. Zeszyty Tarnogórskie nr 8, Tarnogórskie pułki w obronie ojczyzny 1939-1989. 1989
  4. Zieliński Jan, "Obrona Śląska i Zagłębia w kampanii wrześniowej 1939 roku", Wyd. ŚLĄSK 1964
  5. Iwanowski Wincenty, "Kampania wrześniowa 1939", tom I
  6. Steblik Władysław, "Armia 'Kraków'", Wyd. MON, Warszawa 1989
  7. Sadowski Jerzy, "Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląski" w Chorzowie. Schron - Izba muzealna przy ul. Katowickiej", Infort 2004
  8. Dudek Marcin, Sadowski Jerzy, "Śląski Zeszyt Historyczny 2005", Infort 2005, wydanie specjalne
  9. Sadowski Jerzy, "Muzeum fortyfikacji Obszaru Warownego "Śląsk". Schron bojowy nr 52 w Dobieszowicach - Wesołej", Infort
  10. Sadowski Jerzy, "Schron bojowy nr 52. Obszar Warowny "Śląsk". Schron - muzeum w Dobieszowicach - Wesołej", Infort 2005
  11. Sadowski Jerzy, "Schron bojowy "Sowiniec". Obszar Warowny "Śląsk". Schron - muzeum bitwy wyrskiej.", Infort 2005
Zaktualizowano 2 miesiące temu

Dane teleadresowe

99-205 Chorzów
place
50.294898, 18.959242Skopiowano do schowka
N50º17'41.633", E18º57'33.271"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Możliwość zwiedzania
Miejsce/obiekt, który jest udostępniany do zwiedzania.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny

Inne w kategorii: Militaria To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.