Źródła "Stefan i Michalina" w Krościenku nad Dunajcem

Źródła "Stefan i Michalina" w Krościenku nad Dunajcem to jedne z najcenniejszych historycznie i leczniczo źródeł wód mineralnych w Małopolsce. Położone są w lesie przy Potoku Zagórskim, na zboczach Stajkowej Góry (706 m n.p.m.), na pograniczu Pienin i Beskidu Sądeckiego. Od XIX wieku stanowią ważny element dziedzictwa uzdrowiskowego regionu.

Lokalizacja i dojście do źródeł

Źródła znajdują się w spokojnej, leśnej części Krościenka nad Dunajcem. Dojście piesze prowadzi od zbiegu ulic Polnej, Wojtyły i Jarek w kierunku północno-wschodnim. W tym miejscu dostępny jest bezpłatny parking, od którego do źródeł prowadzi około 300-metrowy spacer.

Dojazd samochodem:
Na rondzie w Krościenku należy kierować się w stronę Szczawnicy, po przejechaniu mostu nad Dunajcem skręcić w lewo w ulicę Zdrojową, następnie w drugą ulicę w prawo – ulicę Polną.

Historia i znaczenie uzdrowiskowe

Lecznicze właściwości wód „Stefan i Michalina” odkryto w latach 20. XIX wieku. Wody te były wykorzystywane głównie w leczeniu chorób układu pokarmowego i oddechowego. Rozsyłano je do szpitali galicyjskich oraz sprzedawano w aptekach m.in. we Lwowie, Warszawie i Wiedniu.

Wybitny lekarz Józef Dietl określał Krościenko i Szczawnicę jako jedne z najsilniejszych szczaw alkalicznych w całej Galicji. Mimo tego, pod koniec XIX wieku miejscowość nie rozwinęła się w pełni jako uzdrowisko, m.in. z powodu problemów technicznych z zabezpieczeniem źródeł.

Dawna pijalnia i aleja lipowa

Źródła zostały zagospodarowane przez Hieronima Dziewolskiego, który wybudował tu pijalnię wód mineralnych. Kuracjuszom wodę podawały dziewczęta w strojach regionalnych, a w sezonie letnim regularnie przygrywała orkiestra. Droga prowadząca do pijalni była popularnym deptakiem, obsadzonym lipami jako symboliczny hołd dla ofiar rabacji galicyjskiej z 1846 roku.

Do dziś zachowało się kilkanaście lip, które posiadają status pomników przyrody i są cennym elementem krajobrazu kulturowego Krościenka.

Właściwości lecznicze wód „Stefan” i „Michalina”

Wody krościenkowskie to szczawy alkaliczne o wysokiej mineralizacji i dużej zawartości naturalnego dwutlenku węgla. Historycznie stosowano je przy schorzeniach takich jak zapalenia, choroby układu oddechowego, zaburzenia trawienia, nerwice, kurcze żołądka oraz osłabienie apetytu.

Źródło „Stefan” szczególnie cenione było w leczeniu dróg oddechowych oraz w poprawie przemiany materii i łaknienia.

Skład mineralny wód

Źródło „Michalina”

• Na⁺: 1226,0 mg/l

• Ca²⁺: 234,5 mg/l

• Mg²⁺: 58,4 mg/l

• K⁺: 27,5 mg/l

• Li⁺: 1,0 mg/l

• HCO₃⁻: 2837,0 mg/l

• Cl⁻: 851,0 mg/l

• SO₄²⁻: 21,8 mg/l

• Br⁻: 3,3 mg/l

• I⁻: 0,6 mg/l

• Kwas metakrzemowy: 27,6 mg/l

• Kwas ortoborowy: 157,9 mg/l

• Wolny CO₂: 1705 mg/l

• Mineralizacja ogólna: 5400 mg/l

Źródło „Stefan”

• Na⁺: 2207,0 mg/l

• Ca²⁺: 29,6 mg/l

• Mg²⁺: 75,4 mg/l

• K⁺: 45,5 mg/l

• Li⁺: 1,9 mg/l

• HCO₃⁻: 4485,0 mg/l

• Cl⁻: 1524,8 mg/l

• SO₄²⁻: 13,6 mg/l

• Br⁻: 5,3 mg/l

• I⁻: 1,5 mg/l

• Kwas metakrzemowy: 57,2 mg/l

• Kwas ortoborowy: 263,8 mg/l

• Wolny CO₂: 2136 mg/l

• Mineralizacja ogólna: 8900 mg/l

Źródła „Stefan i Michalina” jako atrakcja turystyczna

Źródła "Stefan i Michalina" w Krościenku nad Dunajcem to unikalne połączenie walorów zdrowotnych, historycznych i przyrodniczych. Stanowią atrakcyjny cel spacerów, element lokalnego dziedzictwa uzdrowiskowego oraz ważny punkt na mapie turystycznej regionu Pienin i Beskidu Sądeckiego.