Łysa Góra (594 m n.p.m.)
Łysa Góra (594 m n.p.m.) znana także jako Święty Krzyż lub Łysiec, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych szczytów w Polsce i drugi pod względem wysokości w Górach Świętokrzyskich. Położona jest w Nowej Słupi, w części miasta zwanej Święty Krzyż, na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
To wyjątkowe miejsce łączy historię, religię, przyrodę i legendę – od przedchrześcijańskiego ośrodka kultu Słowian po znane w całym kraju Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego.
Charakterystyka i położenie
Łysa Góra wznosi się na wysokość 594 metrów n.p.m. i stanowi jeden z głównych punktów widokowych regionu. Masyw zbudowany jest z piaskowców kwarcytowych i łupków kambryjskich, które tworzą charakterystyczne gołoborza – kamienne rumowiska typowe dla krajobrazu Gór Świętokrzyskich.
Na szczycie znajduje się ścisły rezerwat przyrody z lasem jodłowo-bukowym oraz liczne obiekty o znaczeniu historycznym i przyrodniczym:
Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze Święty Krzyż z wieżą o wysokości 157 metrów
Gołoborze świętokrzyskie z punktem widokowym
Z gołoborza pod szczytem można przy dobrej pogodzie dostrzec panoramę sięgającą nawet Warszawy.
Wał kultowy i dawne miejsce kultu Słowian
Łysa Góra była w czasach przedchrześcijańskich prawdopodobnie ośrodkiem kultu Słowian. Do dziś zachowały się pozostałości wału kultowego otaczającego wierzchołek góry. Ma on około 1,5 kilometra długości i do 2 metrów wysokości, a jego budowę datuje się na IX–X wiek.
Wał został usypany z bloków kwarcytu, a jego budowę przerwano po przyjęciu chrześcijaństwa. Z miejscem tym wiąże się wiele legend, w tym o odbywających się na szczycie sabatach czarownic.
Sanktuarium na Świętym Krzyżu
Na szczycie Łysej Góry znajduje się Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego prowadzone przez Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. To najstarsze sanktuarium w Polsce, którego początki sięgają XI wieku.
Według tradycji relikwie fragmentu Krzyża, na którym umarł Chrystus, trafiły na Łysą Górę za sprawą królewicza Emeryka. Od wieków miejsce to przyciąga pielgrzymów z całego kraju.
Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego
W dawnych zabudowaniach opactwa benedyktynów mieści się Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Prezentuje ono bogactwo fauny, flory i geologii regionu oraz historię ochrony przyrody w Górach Świętokrzyskich.
Opłata za wstęp do Świętokrzyskiego Parku Narodowego, na szlaki i trasy udostępnione jest pobierana w okresie całorocznym.
Bilety można zakupić na kilka sposobów:
- online: https://swpn.gov.pl/kup-bilet
- stacjonarnie
- przy wejściu do ŚPN w Nowej Słupi;
- przy wejściu do ŚPN w Świętej Katarzynie;
- przy wejściu do Galerii widokowej na gołoborzu na Łysej Górze;
- w kasie Dyrekcji ŚPN w Bodzentynie.
Szlaki turystyczne
Łysa Góra stanowi ważny węzeł szlaków turystycznych w Górach Świętokrzyskich. Przebiegają tędy:
czerwony Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków,
niebieski szlak turystyczny prowadzący do Pętkowic.
Najpopularniejsze dojścia na szczyt to trasa z Nowej Słupi przez Drogę Królewską (około 2,5 km) oraz z Huty Szklanej Drogą Przewodników Świętokrzyskich (około 2 km).
Gołoborze na Łysej Górze jest jednym z największych w kraju.
Wieża RTV Święty Krzyż ma 157 metrów wysokości i stanowi ważny punkt nadawczy dla regionu.
Nazwa „Łysa Góra” pochodzi od ludowych podań o sabatach czarownic.
Pierwszy klasztor benedyktynów powstał tu już w XI wieku
Inne obiekty znajdujące się w:
Góry Świętokrzyskie
- Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach
- Bazylika Trójcy Świętej na Świętym Krzyżu
- Centrum Edukacyjne Szklany Dom w Ciekotach
- Centrum Geoedukacji w Kielcach
- Centrum Kulturowo–Archeologiczne w Nowej Słupi
- Centrum Nauki Leonardo Da Vinci w Podzamczu
- Centrum Neandertalczyka w Chęcinach
- Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy
- Dąb Bartek w Zagnańsku
- Dawny pałac biskupów i katedra w Kielcach
- Dawny zespól klasztorny klarysek w Chęcinach
- Dawny zespół klasztorny bernardynów w Kielcach
- Drewniany kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Radkowicach
- Dwór starostów chęcińskich w Podzamczu
- Dworek Laszczyków w Kielcach
- Dworek Stefana Żeromskiego w Ciekotach
- Dymarki Świętokrzyskie
- Geonatura Kielce
- Geopark Świętokrzyski
- Gołoborza na Łysej Górze
- Góra Chełmowa (351 m n.p.m.)
- Góra Chełmowa (399 m n.p.m.)
- Góra Ciosowa (365 m n.p.m.)
- Góra Grodowa (395 m n.p.m.)
- Góra Hałasa (393 m n.p.m)
- Góra Klonówka (473 m n.p.m.)
- Góra Miedzianka (354 m n.p.m.)
- Góra Telegraf (408 m n.p.m.)
- Góra Zamkowa (360 m n.p.m.)
- Góra Zelejowa (372 m n.p.m.)
- Harmonia - Świętokrzyska Zagroda Kultury w Bielinach
- Jaskinia Piekło pod Skibami
- Jaskinia Raj
- Jaskinie na Kadzielni
- Kamienica "Niemczówka" w Chęcinach
- Klasztor Ojców Franciszkanów w Chęcinach
- Kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła w Chęcinach
- Łysa Góra (594 m n.p.m.)
- Łysica (613,31 m n.p.m.)
- Miejska Góra (426 m n.p.m.)
- Muzeum "Dawny Pałac Biskupów Krakowskich" w Kielcach
- Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku
- Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi
- Ogród Botaniczny w Kielcach
- Ogród Włoski w Kielcach
- Ogród Zoologiczny Leśne Zacisze
- Opactwo na Świętym Krzyżu
- Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej
- Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach
- Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku
- Park Legend w Nowej Słupi
- Platforma widokowa na Górze Siniewskiej
- Platforma widokowa na Klonówce
- Pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze
- Rezerwat przyrody "Kadzielnia" w Kielcach
- Rezerwat przyrody Barania Góra (Góry Świętokrzyskie)
- Rezerwat przyrody Biesak-Białogon
- Rezerwat przyrody Bukowa Góra
- Rezerwat przyrody Chelosiowa Jama
- Rezerwat przyrody Góra Miedzianka
- Rezerwat przyrody Góra Rzepka
- Rezerwat przyrody Góra Sieradowska
- Rezerwat przyrody Góra Żakowa
- Rezerwat przyrody Góra Zelejowa
- Rezerwat przyrody Jaskinia Raj
- Rezerwat przyrody Karczówka
- Rezerwat przyrody Kręgi Kamienne
- Rezerwat przyrody Milechowy
- Rezerwat przyrody Moczydło
- Rezerwat przyrody Wietrznia
- Rezerwat przyrody Wolica
- Rezerwat przyrody Wykus
- Rezerwat przyrody Zachełmie
- Rezerwat przyrody Zamczysko
- Rezerwat Skalny (Rezerwat Ślichowice) im. Jana Czarnockiego
- Ruiny Huty Józefa w Samsonowie
- Rynek Górny w Chęcinach
- Rynek w Rakowie
- Świętokrzyski Park Narodowy
- Szkolne schronisko młodzieżowe "Pod Pielgrzymem" w Nowej Słupi
- Szkolne Schronisko Młodzieżowe w Łagowie
- Taras widokowy na Karczówce w Kielcach
- Tarasy widokowe na Kadzielni
- Układ urbanistyczny Łagowa
- Wąwóz Dule w Łagowie
- Wieża klasztorna (widokowa) na Karczówce w Kielcach
- Wieża klasztorna (widokowa) na Świętym Krzyżu
- Wieża widokowa w Daleszycach
- Zabytkowy układ urbanistyczny Bodzentyna
- Zamek Krzyżtopór
- Zamek w Bodzentynie
- Zamek w Chęcinach
- Zespół klasztorny bernardynek w Świętej Katarzynie
Inne obiekty znajdujące się w:
Świętokrzyski Park Narodowy
- Bazylika Trójcy Świętej na Świętym Krzyżu
- Centrum Kulturowo–Archeologiczne w Nowej Słupi
- Cmentarz jeńców radzieckich na Świętym Krzyżu
- Droga Przewodników Świętokrzyskich
- Dymarki Świętokrzyskie
- Dyrekcja Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Galeria widokowa na Gołoborzu
- Góra Chełmowa (351 m n.p.m.)
- Grota Matki Bożej na Świętym Krzyżu
- Kaplica i źródełko św. Franciszka w Świętej Katarzynie
- Kapliczka św. Mikołaja w Kakoninie
- Łysa Góra (594 m n.p.m.)
- Łysica (613,31 m n.p.m.)
- Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi
- Opactwo na Świętym Krzyżu
- Parking Klasztorny
- Parking Święty Krzyż
- Parking w Nowej Słupi
- Szlak Czarny Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Czerwony Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Niebieski II Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Niebieski Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Zielony Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Żółty Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Zagroda chłopska w Kakoninie
