Dymarki Świętokrzyskie
Dymarki Świętokrzyskie to jedno z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń plenerowych w regionie świętokrzyskim. Odbywają się co roku w Nowej Słupi, u podnóża legendarnej Łysej Góry, i przyciągają tysiące turystów, pasjonatów historii oraz miłośników dawnych tradycji.
To wyjątkowe wydarzenie łączy archeologię, rekonstrukcję historyczną i naukę w formie fascynującego widowiska, które ożywia czasy starożytnych hutników sprzed dwóch tysięcy lat.
Merytoryczny patronat i rozwój wydarzenia
Od 2022 roku impreza znajduje się pod merytorycznym patronatem Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego im. Mieczysława Radwana. Dzięki temu Dymarki zyskały jeszcze większe znaczenie edukacyjne i naukowe, stając się integralną częścią działalności muzeum i Centrum Kulturowo-Archeologicznego w Nowej Słupi.
Organizatorzy dbają o to, by każda edycja łączyła autentyczne doświadczenia archeologiczne z nowoczesną formą przekazu i atrakcyjnym programem dla widzów w każdym wieku.
Widowiskowe pokazy wytopu żelaza
Centralnym punktem imprezy jest rekonstrukcja starożytnego procesu wytopu żelaza w piecu dymarskim. Uczestnicy mogą na własne oczy zobaczyć, jak dawniej pozyskiwano łupkę żelazną z rudy – metodami stosowanymi przez ludy kultury przeworskiej.
Kulminacyjnym momentem wydarzenia jest rozbicie pieca dymarskiego po wielogodzinnym procesie wytopu. Całość opatrzona jest komentarzem ekspertów z zakresu archeologii, metalurgii i historii starożytnej, co czyni ten pokaz niezwykle wartościowym i edukacyjnym.
Pokazy, rekonstrukcje i żywe lekcje historii
Oprócz hutniczych eksperymentów Dymarki Świętokrzyskie oferują bogaty program rekonstrukcyjny. Na terenie imprezy odbywają się:
walki barbarzyńców z legionistami rzymskimi,
pokazy gladiatorów i targi niewolników,
prezentacje dawnych rzemiosł, zwyczajów i ubiorów,
inscenizacje życia codziennego w obozowiskach sprzed 2000 lat.
To nie tylko widowisko, ale również żywa lekcja historii, która pozwala zrozumieć, jak wyglądał świat starożytnych metalurgów i wojowników.
Jarmark, koncerty i atrakcje towarzyszące
Dymarki Świętokrzyskie to nie tylko rekonstrukcje i pokazy naukowe. W czasie trwania imprezy gmina Nowa Słupia organizuje:
jarmark rzemiosła i tradycji wzdłuż ulicy Świętokrzyskiej,
koncerty plenerowe,
strefy gastronomiczne i rodzinne,
liczne atrakcje dla dzieci i dorosłych.
Dzięki temu wydarzenie łączy klimat starożytności z nowoczesną oprawą festynową, tworząc niepowtarzalną atmosferę, w której każdy znajdzie coś dla siebie.
Początki imprezy sięgają roku 1967, kiedy to członkowie Zarządu Okręgu PTTK Kielce oraz dziennikarze gazety Słowo Ludu postanowili zorganizować wydarzenie popularyzujące wiedzę o starożytnym hutnictwie świętokrzyskim.
Pierwsze Dymarki miały na celu pokazanie, jak wyglądało życie codzienne oraz praca hutników zamieszkujących niegdyś te tereny. W organizację zaangażowali się wybitni badacze: prof. Mieczysław Radwan, prof. Kazimierz Bielenin i prof. Wacław Różański z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Z czasem Dymarki Świętokrzyskie zyskały ogólnopolski rozgłos i stały się symbolicznym świętem regionu świętokrzyskiego, przyciągając co roku tłumy odwiedzających z całego kraju.
Inne obiekty znajdujące się w:
Góry Świętokrzyskie
- Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach
- Bazylika Trójcy Świętej na Świętym Krzyżu
- Centrum Edukacyjne Szklany Dom w Ciekotach
- Centrum Geoedukacji w Kielcach
- Centrum Kulturowo–Archeologiczne w Nowej Słupi
- Centrum Nauki Leonardo Da Vinci w Podzamczu
- Centrum Neandertalczyka w Chęcinach
- Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy
- Dąb Bartek w Zagnańsku
- Dawny pałac biskupów i katedra w Kielcach
- Dawny zespól klasztorny klarysek w Chęcinach
- Dawny zespół klasztorny bernardynów w Kielcach
- Drewniany kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Radkowicach
- Dwór starostów chęcińskich w Podzamczu
- Dworek Laszczyków w Kielcach
- Dworek Stefana Żeromskiego w Ciekotach
- Dymarki Świętokrzyskie
- Geonatura Kielce
- Geopark Świętokrzyski
- Gołoborza na Łysej Górze
- Góra Chełmowa (351 m n.p.m.)
- Góra Chełmowa (399 m n.p.m.)
- Góra Ciosowa (365 m n.p.m.)
- Góra Grodowa (395 m n.p.m.)
- Góra Hałasa (393 m n.p.m)
- Góra Klonówka (473 m n.p.m.)
- Góra Miedzianka (354 m n.p.m.)
- Góra Telegraf (408 m n.p.m.)
- Góra Zamkowa (360 m n.p.m.)
- Góra Zelejowa (372 m n.p.m.)
- Harmonia - Świętokrzyska Zagroda Kultury w Bielinach
- Jaskinia Piekło pod Skibami
- Jaskinia Raj
- Jaskinie na Kadzielni
- Kamienica "Niemczówka" w Chęcinach
- Klasztor Ojców Franciszkanów w Chęcinach
- Kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła w Chęcinach
- Łysa Góra (594 m n.p.m.)
- Łysica (613,31 m n.p.m.)
- Miejska Góra (426 m n.p.m.)
- Muzeum "Dawny Pałac Biskupów Krakowskich" w Kielcach
- Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku
- Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi
- Ogród Botaniczny w Kielcach
- Ogród Włoski w Kielcach
- Ogród Zoologiczny Leśne Zacisze
- Opactwo na Świętym Krzyżu
- Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej
- Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach
- Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku
- Park Legend w Nowej Słupi
- Platforma widokowa na Górze Siniewskiej
- Platforma widokowa na Klonówce
- Pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze
- Rezerwat przyrody "Kadzielnia" w Kielcach
- Rezerwat przyrody Barania Góra (Góry Świętokrzyskie)
- Rezerwat przyrody Biesak-Białogon
- Rezerwat przyrody Bukowa Góra
- Rezerwat przyrody Chelosiowa Jama
- Rezerwat przyrody Góra Miedzianka
- Rezerwat przyrody Góra Rzepka
- Rezerwat przyrody Góra Sieradowska
- Rezerwat przyrody Góra Żakowa
- Rezerwat przyrody Góra Zelejowa
- Rezerwat przyrody Jaskinia Raj
- Rezerwat przyrody Karczówka
- Rezerwat przyrody Kręgi Kamienne
- Rezerwat przyrody Milechowy
- Rezerwat przyrody Moczydło
- Rezerwat przyrody Wietrznia
- Rezerwat przyrody Wolica
- Rezerwat przyrody Wykus
- Rezerwat przyrody Zachełmie
- Rezerwat przyrody Zamczysko
- Rezerwat Skalny (Rezerwat Ślichowice) im. Jana Czarnockiego
- Ruiny Huty Józefa w Samsonowie
- Rynek Górny w Chęcinach
- Rynek w Rakowie
- Świętokrzyski Park Narodowy
- Szkolne schronisko młodzieżowe "Pod Pielgrzymem" w Nowej Słupi
- Szkolne Schronisko Młodzieżowe w Łagowie
- Taras widokowy na Karczówce w Kielcach
- Tarasy widokowe na Kadzielni
- Układ urbanistyczny Łagowa
- Wąwóz Dule w Łagowie
- Wieża klasztorna (widokowa) na Karczówce w Kielcach
- Wieża klasztorna (widokowa) na Świętym Krzyżu
- Wieża widokowa w Daleszycach
- Zabytkowy układ urbanistyczny Bodzentyna
- Zamek Krzyżtopór
- Zamek w Bodzentynie
- Zamek w Chęcinach
- Zespół klasztorny bernardynek w Świętej Katarzynie
Inne obiekty znajdujące się w:
Świętokrzyski Park Narodowy
- Bazylika Trójcy Świętej na Świętym Krzyżu
- Centrum Kulturowo–Archeologiczne w Nowej Słupi
- Cmentarz jeńców radzieckich na Świętym Krzyżu
- Droga Przewodników Świętokrzyskich
- Dymarki Świętokrzyskie
- Dyrekcja Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Galeria widokowa na Gołoborzu
- Góra Chełmowa (351 m n.p.m.)
- Grota Matki Bożej na Świętym Krzyżu
- Kaplica i źródełko św. Franciszka w Świętej Katarzynie
- Kapliczka św. Mikołaja w Kakoninie
- Łysa Góra (594 m n.p.m.)
- Łysica (613,31 m n.p.m.)
- Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi
- Opactwo na Świętym Krzyżu
- Parking Klasztorny
- Parking Święty Krzyż
- Parking w Nowej Słupi
- Szlak Czarny Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Czerwony Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Niebieski II Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Niebieski Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Zielony Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Szlak Żółty Świętokrzyskiego Parku Narodowego
- Zagroda chłopska w Kakoninie
